اياصوفيا 2458 . * شرح رسالهء الطير . متن از ابن سينا ( - ترجمهء رسالهء الطير ، هف . . . ) . ترجمه و گزارش از عمر فرزند سهلان ساوى ( د 540 ق تتمهء صوان الحكمه و تاريخ حكما ، يا 550 زركلى و كحاله ) . وى عبارت‌هاى « الطير » را بندبند آورده ترجمه كرده ، سپس به گزارش آن پرداخته است . در گزارش بند نخستين نسخهء مجلس ( ش 1 / 1919 ) اشاره‌اى بدين معنا است كه ترجمه را ديگرى كرده و او به گزارش آن پرداخته است . اما در نسخه‌هاى ديگر بدين روشنى سخن نرفته است . اما مقايسهء « ترجمهء » رسالهء الطير در « شرح » ساوى با نظير آن در « ترجمه » اخسيكتى ش 21 / 1918 مجلس ( هف ) اين فكر را تأييد مىكند كه ساوى عينا ترجمهء موجود را در « شرح » خود آورده است [ عبد الحسين حايرى ] . در بيروت و اشتوتگارت و تهران چاپ شده است . آغاز : كثرت التماس دوستان و بزرگان مرا دلير گردانيد به شرح كردن رسالهء الطير از سخنان شيخ رئيس ( ره ) پس هم از سخنان او شرح كردم اين رساله را ، با رموز و اشارات . نسخه‌ها 2 / 811 « شرح رسالة الطير » ( 8 نسخه ) ، همانجا 2 / 1237 ( 1 نسخه ) ؛ ذريعه 4 / 104 « ترجمهء رسالة الطير » ؛ مهدوى ، فهرست مصنفات ابن سينا 177 « الطير : » متن و 3 ترجمهء آن ؛ مشار 1 / 1292 « ترجمهء . . . » دو چاپ ؛ صفا 2 / 296 « ترجمه . . . » ؛ تتمهء صوان الحكمه 121 - 128 ؛ نفيسى 1 / 130 « شرح . . . » . آستان قدس 4 / 179 « شرح رسالة الطير » ؛ همانجا ، نامگو ؟ ؛ اشكورى 1 / 320 « ترجمهء الطير » ؛ سپهسالار 5 / 193 « شرح رسالهء الطير » ؛ سنا 1 / 385 « شرح رسالهء الطير » ، همانجا 2 / 189 « شرح رسالة الطير » ؛ فيلم 1 / 557 « شرح . . . » ؛ مجلس 2 / 405 ، همانجا 501 « شرح . . . » ، 414 « الطير : شرح » به تفصيل ، 416 ؛ ملك 8 / 299 « ترجمه و شرح رسالهء الطير » . اندياافيس ، چاپى 535 « ترجمه . . . » ؛ بادليان 1 / 95 ( اوزلى 1422 ) . * شرح رسالة الطير . متن از همان ابن سينا ( - بالا ) . گزارش از ناشناس . نسخه‌اى از آن در مجموعه چهارده رساله بوده كه استاد سيد محمد باقر سبزوارى گرد آورده و به نوشتهء ناشر آن دانسته نشد شرح‌كننده كيست و استاد سبزوارى از كدام مجموعه نقل كرده است ، پس از ديباچهء كوتاه سربندهاى « متن ، ترجمه ، شرح » دارد . آغاز : كثرت التماس دوستان از من ، مرا دلير گردانيد بر شرح كردن رسالهء طير از املاى . . . آغاز بند 1 : « متن » هل لاحد من اخوانى ان يهب لى من سمعه . . . « ترجمه » هيچ‌كس را افتد از برادران من كه چندانى با من مساعدت نمايد . . . « شرح » بدانك انواع انسان چنانك به صور ظاهر مختلف‌اند به مزاج و كيفيت و كميت . اين گفتار به كوشش محمد حسين اكبرى ، تهران ، 1370 خ بگونهء زير چاپ شده است : 1 - نسخهء عكسى از متن ، 2 - متن عربى ، 3 - ترجمهء فارسى آن ، 4 - شرح رسالة الطير ، ساوى ، 5 - اين شرح ناشناخته . * شرح رسالة الطير - رسالة الطير . * شرح رسالهء علم بارى . متن از مير محمد