نسخه‌ها 2 / 770 ( 2 نسخه ) ؛ ذريعه 5 / 83 ؛ اعلام 1 / 465 جمال الدين ؛ طبقات 146 جمال . . . . اشكورى 18 / 66 ؛ دانشگاه 9 / 1364 . * جبر و اختيار . سيد على فرزند محمد باقر خوانسارى ، به زبانى ساده ، در 1 « مقدمه » و 2 « مطلب » ، در 20 شوال 1233 ق ، به پايان رسانده است : مقدمه در اثبات توانايى خداى قادر مختار ، مطلب 1 - در ادلهء صدور اعمال اختياريه ، 2 - در شبهات خصم و پاسخ آنها . آغاز : حمد له . . . اما بعد ، چنين گويد محتاج به عفو پروردگار غفار على بن محمد باقر . اعلام 2 / 1558 . اشكورى 18 / 271 . * جبر و اختيار . مصطفى فرزند محمد خويى ( - توحيدنامه ، كه تشابهى در نام و نسبت هست ) . يزد ، شيروانى 4 / 1244 . * جبر و اختيار . محمد فرزند محمود دهدار ( د 1016 / 1608 م ) . ( - توحيد و جز آن ) . در 4 « مقدمه » در پاسخ برادران دينى : 1 - نخستين آفريده ، 2 - در ايجاد و ممكنات ، 3 - تقسيم علم به فعلى و انفعالى ، 4 - نسبت هستىها به نخستين آفريده . آغاز : از عدم نمودار محمد دهدار به عزيزان و برادران دينى كه سؤال نمودند . نسخه‌ها 2 / 772 ( 3 نسخه ) ؛ مشترك 1 / 6 « الف انسانيت » ؛ اعلام 3 / 2081 . مجلس 9 / 433 ، همانجا 13 / 135 ؛ ملك 6 / 13 « جبر و اختيار يا قضا و قدر » . * جبر و اختيار . فتح الله شوشترى - جبر و اختيار . وفايى . * جبر و اختيار : قضا و قدر : رسالة فى القدر : جبر و قدر . از خواجه نصير الدين طوسى ( 597 - 672 / 1201 - 1274 م ) ( - آغاز و انجام و جز آن ) . در 10 « فصل » : 1 - در حكايات اهل مذاهب در اين موضوع ، 2 - وجوب و امكان و امتناع و احكام هريك ، 3 - اسباب و معنى اختيار و جبر ، 4 - سبب تا موجب نباشد مسبب از او صادر نگردد . مسبب از سبب صادر شده ، 5 - كيفيت اسناد اتفاقات به علل ، 6 - وجوب قبل منافى اختيار نيست ، 7 - قواى انسانى ، افعال انسانى ، 8 - اراده و قدرت ، 9 - حاصل اين مباحث ، 10 - اختيار بدين معنا باريتعالى را باشد . چندبار چاپ شده ، مشار 2 چاپ آن را نشانى داده است : تهران ، 1315 ق ، سنگى ؛ تهران ، 1340 ق ، سنگى . از ديباچهء ترجمهء « اوصاف الاشراف » ( هف ، عرفان ) ساختهء ركن الدين محمد جرجانى بر مىآيد ، كه اين كتاب را نيز او به عربى ترجمه كرده است . آغاز : الحمد لله رب الارباب و مسبب الاسباب . . . به حكم آنكه بعضى برادران كه بر سبيل حسن ظن . نسخه‌ها 2 / 772 « جبر و اختيار » ( 39 نسخه ) ، 828 « قضا و قدر » ( 1 نسخه ) ؛ مشترك 2 / 950 ( 5 نسخه ) ؛ ذريعه 5 / 83 « جبر و اختيار » ، 86 « جبر و قدر » ؛ اعلام 2 / 1242 طوسى ؛ طبقات 7 / 168 ؛ مشار 2 / 1519 « جبر و اختيار » همان 2 چاپ ؛ احوال و آثار خواجه