احمد منزوى
3088
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
« قسم » 2 مىگويد : « از بهر آنكه كتاب مطول نشود ، بسيار عمل كه به جهت دانستن دلايل استخراج كرده بوديم و ليكن در اين كتاب نوشتن آن احتياج نبود تخفيف كرده شد » . در باب 6 از قسم 3 قرانهاى سال 868 / 833 يزدگردى را مثال مىآورد . همينجا ظهور پادشاهى عادل را پيشبينى مىكند ، كه با سلطان ابو سعيد ( 855 - 872 / 1451 - 1467 م ) برابرى دارد . پيشبينى قرانها تا 1073 / 1032 يزدگردى دنبال شده است ، كه مىتواند سال نگارش باشد . هرچند نسخهاى كه من ديدم از سدهى 10 ق مىنمود . كتاب در 3 « قسم » و « باب » ها است . قسم اول در مقدمات ، در 6 « باب » : 1 - شرح حركات و قرانات علويين ، 2 - شرح ادوار كلى و كيفيت آن ، 3 - در شرح تسييرات كلى ، 4 - در شرح انتها آت كلى ، 5 - در شرح فردارات كلى ، 6 - در اصول احكام قرانات . قسم دوم در ذكر محاسبات و استخراج اعمال ، در 6 « باب » : 1 - استخراج قرانات ، 2 - استخراج و عمل ادوار ، 3 - استخراج و اعمال تسييرات ، 4 - عمل استخراج انتهاء اول ، 5 - فردارات عالم و استخراج آن ، 6 - در ذكر جدولهايى چند بدان احتياج بود . قسم سوم ( عنوانى ندارد ) شايد در قرانات باشد ، كه موضوع اين بخش كتاب است . دايرة المعارف ، سلطانى 1 / 258 ش ( 7 ) 195 . * نجوم : معرفت سير آفتاب و مهتاب . ن . در 7 ( 8 ) « فصل » ، مطالب متن همان است كه در « محفوظ » ( هف ) سليم ترك غورى آمده ، جز آنكه كوتاهتر است و شمار فصلها كمتر و ترتيب فصلها نيز گونهى ديگر . فصل 1 - در بيان سال قمرى ، 2 - سال شمسى ، 3 - تقويم سال شمسى از براى يافتن روز مطلوب ، 4 - طلوع و غروب اختران ، 5 - در بيان تخمريزى كشت ، 6 - در بيان نوروز ، 7 - در هواى مختلفه ( فصلهاى چهارگانه ) ، 8 - در بيان سايهى اصلى ( ظهرنامه ) . آغاز : حمد له . صلات . اين رسالهاىست پارسى كه در وى بيان معرفت سير آفتاب و ماهتاب كه در هر برج چندى مىباشد . مشترك 1 / 307 . گنج 1 / 186 . * نجوم : احكام . . . ، ن . در 3 « فصل » . در تأثير افلاك و كواكب در مركبات و ارضيات ، در چيستى علم نجوم و احكام ، و شبهاتى كه بر علم نجوم ايراد كردهاند . سپهسالار 3 / 67 « احكام نجوم » . * نجوم : رساله در . . . ، ن . نامبوب ، با سربندهاى درخور : در بيرون آوردن طالع ، در ضعف و قوت كواكب ، اصناف قوتها در 3 « قسم » ، اصناف ضعفها در 3 « قسم » ، دلايل اسعار ( گرانى و ارزانى فرآوردهها ) . آغاز : در بيرون آوردن احكام طالع . بدانكه طالع را دو نسبت است : يكى آنكه طالع به حسب . دايرة المعارف ، سلطانى 1 / 259 ش ( 2 ) 14 . * نجوم : رساله در احكام . . . ، ن . از « باب » يكم در احوال ضمير ، در 3 « فصل » . نشريه 11 - 12 / 542 « رساله در احكام . . . » . * نجوم : مقالهى نجومى . از روى نوشتهى ميرزا اسحاق فرزند ميرزا احمد نيريزى ، ( فهرست تفصيلى آن در 10 بند ، در فهرست دانشگاه آمده ) . 1 - طريقهى استخراج سهام ، 2 - طريقهى استخراج كسوف ، 3 - تعديلات ، 4 - معرفت ساعات ، 5 - معرفت استخراج خط نصف النهار