معرفت اسطرلاب سخن چند ياد كنم . ذريعه 11 / 71 « رسالة فى اسطرلاب » ؛ استورى ، ستاره 2 / 112 « رساله در معرفت اسطرلاب » . بادليان 925 ش 1509 . * اسطرلاب : صفت اسطرلاب . عراقى ، عرّاق ، ابو نصر منصور فرزند على فرزند عرّاق جيلانى ، از نيمه‌ى دوم سده‌ى 4 و آغاز 5 ق . گفتارى ناقص از آن بدست مانده و اين بخش نامبوب است . بايستى وى نگارنده‌ى « رساله فى صنعة الاسطرلاب بالطريق الصناعى » باشد كه براى ابو عبد اللّه محمد فرزند على المأمونى ( خوارزمشاه 407 - 408 ق ) فرمانروا در شهر خوارزم ساخته است و شايد اين نسخه‌ى فارسى ترجمه‌ى آن متن باشد . آغاز : بسمله . چنين گويد ابو نصر منصور بن على بن عراقى ( عرّاق ) در صنعت اسطرلاب و مدارات ثلاثه ، كه چون بر صحيفه‌ى مدار راس الجدى بركشند نصف النهار پنج جزو بشمرند . رياضىدانان ايرانى 233 ( عرّاق ) ؛ بروكلمان 1 / 623 ش 2 براى كارهاى عربى او ؛ بروكلمان ، ضميمه 1 / 861 براى كارهاى عربى او ؛ سارتن 1 / 668 ؛ سوتر 81 ش 186 ، 225 . ادبيات ، تهران 3 / 11 « اسطرلاب » ، 37 « صفت اسطرلاب » . * اسطرلاب : صفحه . محمد على متخلص به على فرزند ميرزا . آغاز : شكر است خداى را كه بلند است درجات بزرگى . . . آنچه پيش از شروع در اين علم دانستن است . بدانكه معنى اسطرلاب . محمودآباد 27 « رسالهء علم اسطرلاب مسمى به صفحه » . * اسطرلاب : صورت اسطرلاب . گويا از على اكبر فرزند سيد ابو القاسم كه چند جاى نسخه خط و نامش آمده و مىگويد اين دانش را از نياكانش به ارث برده ، صورت اسطرلاب است با عضاده و چرخ و همه‌ى ابزارها كه با قلم نقش كرده با گزارشى از شيوه‌ى به كار بستن آنها . مجلس 10 / 2016 . * اسطرلاب . فارسى - اسطرلاب مسطح . * اسطرلاب : رسالهء . . . ، فخرى ، عبد الرحيم فرزند صالح محمد فرزند ناصر الدين صديقى ، به نام ابراهيم عادلشاه ( 986 - 1035 / 1579 - 1626 م ) . نقد « شرح بيست باب در اسطرلاب » ( هف ) خواجه‌ى طوسىست . آغاز : داناى زمان‌ها و مكان‌ها همه اوست . بيناى عيان‌ها . استورى ، ستاره 2 / 54 ، 86 . ايوانف ( 1 ) 1494 ؛ عبد الرحيم 2 / ( 26 ) 54 . * اسطرلاب : رساله در معرفت . . . ، قاسم على قاينى ، از دانشمندان سده‌ى 9 ق . ( - اسطرلاب زورقى ) . در 1 « مقدمه » درباره‌ى قبله‌نما ، سپس 12 « باب » : طول و عرض بلد ، معرفت ارتفاع ، معرفت طالع از ارتفاع ، معرفت ارتفاع از طالع ، دايره‌ى ساعات مستوى ، ميل آفتاب ، مطالع بروج ، خانه‌هاى دوازده‌گانه ، ساعات صبح و شفق ، معرفت ظل از ارتفاع ، طالع سال آينده ، معرفت عرض بلد ، معرفت طالع وقت ، سمت از اتفاع و ارتفاع از سمت ، ارتفاع قطب فلك البروج ، تقويم آفتاب ، معرفت بالاى اشخاص مرتفع از زمين ، معرفت عمل كردن بر صحيفه‌ى آفاق ، معرفت امتحان اسطرلاب ، صفت ستارگان . آغاز : حمد نامعدود و شكر نامحدود مر واجب الوجودى را كه به اراده‌ى لفظ كن جمع .