احمد منزوى
1928
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
« ع » عارف الآثار . خواجه محمد عارف بخارايى متخلص به بقايى ، زاده در بخارا ، از شاگردان ملا مشفقى بخارايى بوده ، و ملازمت اميران ازبك را در فرارود داشته ، و در 979 ق به هند رفته و « عارف الاثار » را در آكره نگاشته و سپس به دكن رفته به خدمت ميرزا عبد الرحيم خانخانان به سر برده و مثنوى « گلشن اشعار » در ستايش او سروده است . اين تذكره زندگىنامهى 410 تن سراينده را دربر دارد . ( - مجمع الفضلا ، از همو ) . تاريخ تذكره 1 / 170 نامش و 2 / ( 3 ) ، 155 ؛ نفيسى 1 / 403 و 2 / 808 ؛ تذكرهنويسى . 710 ؛ پاكستان و هند 4 / 605 . عبرت الغافلين ( عاقلين ) . ميرزا محمد رفيع متخلص به سودا ( د 1195 ق ) . در نقد و بررسى سرودههاى فاخر مكين - بخش بلاغت . عرفات العاشقين و عرصات العارفين . تقى الدين محمد اوحدى دقاقى كازرونى بليانى اصفهانى ( 973 - 1030 ق ) فرزند معين الدين محمد فرزند سعد الدين محمد ، از نوادگان اوحد الدين بليانى نامور . تذكرهى عمومىست دربرگيرندهى زندگىنامه و گزيده سرودههاى سه هزار و سيصد و اند سرايندهى كهن و نو ( شمار سرايندگان در نسخه يكسان نيست ) ، از آغاز تا روزگار نگارش ، به ترتيب الفبايى ، در 28 « عرصه » و هر عرصه ويژهى يك حرف ، در 3 « غرفه » . غرفهى 1 - كهن ، 2 - ميانگان ، 3 - سرايندگان نو ، كه به فرخندگى از « رودكى » آغاز مىشود ، سپس ابو الحسن خرقانى تا ميرزا يوسف خان رضوى مشهدى ، در آگره به سال 1022 آغاز كرده و در 1024 ق به انجام رسانده است و ماده تاريخ نگارش 1025 ق نيز دارد . و يكى از بزرگترين و با ارزشترين تذكرههاى فارسىست . آغاز : ربنا انك جامع الناس ليوم لا ريب . . . اى آنكه ترا در حرم دل بار است . تاريخ تذكره 2 / 3 - 24 ، همانجا 12 براى نسخههايش ؛ ذريعه 9 / 173 « ديوان تقى اوحدى » و اين كارش و 15 / 246 « عرفات العاشقين » ، همانجا « عرفان » كه گزيدهى « عرفات العاشقين » است ؛ استورى 1 / 810 ؛ تذكرهنويسى 136 ، 151 ؛ فرهنگنويسى 48 ؛ ريحانه 1 / 201 ؛ پاكستان مين 2 / 244 ؛ افشار 3 / 22 ( 452 ) گفتار محمد كاظم امام ؛ نفيسى 1 / 379 ؛ پاكستان و هند 4 / 609 . دانشگاه 2 / 166 و 13 / 3428 ؛ الهيات ، مشهد 2 / 539 ؛ ملك 3 / 556 ، 557 « عرفات العاشقين : كعبهء طرفان » كه درستش « كعبة العرفان » است كه گزيدهى آن است . آصفيه ، هندليست 3 / 164 ش 209 ؛ بانكيپور 8 / 685 ، 686 ؛ جرنل ، خدابخش 2 / 1977 / 40 بخش انگليسى ؛ ليندز يا 323 ش 635 ؛ مرآت العلوم 1 / 44 ( 2 نسخه ) . عرفان . اوحدى - كعبهء عرفان . عقد ثريا . غلام مصطفى همدانى امر و هوى ( د پيرامون 1240 / 1824 م ) . نگارندهى « رياض الفصحا » ( هف ) . تذكرهى سرايندگان فارسىگوى ايرانى و هندىست و برخى از آنان ايرانيانى هستند كه هرگز به هند نرفتهاند . از روزگار محمد شاه ( 1131 - 1161 ق ) تا شاه عالم ( 1173 - 1221 ق ) . تاريخ نگارش در ديباچه 1199 ( 4 - 1785 م ) آمده است ، ولى پس از آن نيز در آن دست مىبرده است . استورى مىنويسد