1762 م ) . ترجمهء « نور العيون فى تلخيص سير الامين المأمون » ابو الفتح محمد بن محمد معروف به سيد الناس اندلسى است . ( ديباچه ) سيد الناس در قاهره 661 يا 671 ( 1263 يا 2 - 1273 م ) زاده شد ، استاد حديث در مدرسهء ظاهريه بوده . و همان‌جا در 734 ق / 3 - 1234 م درگذشته است . و كتاب وى « عيون الاثر فى فنون المغازى و الشمايل و السير » چند بار چاپ شده است . « نور العيون فى . . . » گزيده‌اىست از خود نگارنده ، از كتاب بزرگ‌تر خود ، و چلبى ( 1 / 180 ) از « انسان العيون فى سيرة المأمون » على حلبى قاهره‌اى ( 975 - 1044 ق ) ياد مىكند ، كه آن نيز گزيده‌ى همين « عيون الاثر فى . . . » ابن سيد الناس است . در ديباچهء نسخهء گنج - چنان‌كه گفته شد ، نام متن « نور العيون فى تلخيص سير الامين المأمون » و نام نگارندهء متن نيز محمد بن محمد سيد الناس آمده است . و فهرست موزه ( نوشاهى 753 ) نام متن را « انسان العيون فى سيرة الامين المأمون » و نگارندهء متن را على بن ابراهيم حلبى ياد كرده است . بايد ديد كه نوشاهى آگاهىهاى خود را از نسخه بيرون كشيده است و يا خلطى شده است . اختر راهى ( ترجمه‌ها 155 ) چهار ترجمهء آن را به زبان اردو نشان داده كه هر چهار چاپ شده است . و نيز يك ترجمهء آن ( ترجمه‌ها 345 ) به زبان پنجابى ، و يك ترجمهء آن ( ترجمه‌ها 356 ) به زبان پشتو نشان داده شده است . كه اين نيز چاپ شده است . آغاز : حمد و سپاس خداى ( بعد از ستايش خداى ) تعالى گشايندهء درهاى عطا ؛ بخشندهء . . . مىگويد فقير ولى اللّه بن عبد الرحيم دهلوى . . . كه بعضى از اعزه . . . از اين فقير ترجمهء كتاب « نور العيون فى تلخيص سير الامين المأمون » كه فراهم آورده علامهء . مشترك 2 / 1027 ( نامش ) ، همانجا 10 / 305 ( 15 نسخه ) ؛ نسخه‌ها 6 / 4486 ( 3 نسخه ) ؛ استورى 1 / 179 ، 1253 ؛ برگل 1 / 207 ، 778 ؛ مشار 3 / 3007 ( 4 چاپ ) ؛ مشار ، مؤلفين 6 / 694 ؛ علماى هند 250 ؛ پاكستان و هند 5 / 270 ؛ كشف الظنون 1 / 180 « انسان العيون فى سيرة الامين المأمون » متن اين كتاب ، همانجا 2 / 1183 « عيون الاثر فى فنون المغازى و . . . » ؛ هدية العارفين 1 / 755 « على حلبى » و « انسان العيون » او ؛ ترجمه‌ها 4155 ترجمهء اردويى آن ، 345 ترجمهء پنجابى ، 356 ترجمهء پشتو ؛ دانش 13 : 1367 / 97 . آسياتيك سوسايتى ، چاپى 88 ؛ آصفيه ، هندليست 2 / 878 ، همانجا 3 / 380 ؛ انديا آفيس ، چاپى 134 ، 504 ؛ خضر نوشاهى 434 ؛ دهلى ، ذاكر حسين 1 / 24 ؛ ديوبند 2 / 98 ؛ راجستان 1 / 53 ؛ عليگر ، اطهر 34 ( 2 نسخه ) ؛ عليگر ، سبحان 60 ش 14 ؛ گنج 4 / 1978 ؛ لكهنو ، ندوة 42 ، 716 ، 717 ؛ موزه‌ى سالار 1 / 155 ش 142 ؛ نوشاهى ، موزه 753 ؛ نوشاهى ، چاپى 880 . سرور المحزون . دهلوى ، ترجمه‌ى اردويى از چشتى ، مولىبخش ، به نام « كنز المكنون » . ترجمه‌ها 155 . سرور المحزون . دهلوى . ترجمه‌ى اردويى ، خليفه محمد عاقل ، به نام « سيرت الرسول : ظهور المحزون » . ترجمه‌ها 155 . سرور المحزون . دهلوى ، ترجمه‌ى اردويى از عاشق الهى مير تهى . به نام « ذكر حبيب : الذكر الميمون » .