* سفرنامهء آفريقا : سياحت‌نامهء استانلى . ترجمهء محمد صفى ميرپنج ناظم دار الفنون . سفرى براى يافتن ليونگستن انگليسى ، در 1869 - 1872 م . مشار 3 / 3252 « شرح مسافرت استانله به افريقا » ، همانجا 3017 « سفرنامهء استانله به افريقا » ؛ سلطنتى ، اتاباى ، تاريخ 547 « سياحت‌نامهء استانلى » ؛ ملى ، تبريز 1 / 164 « شرح مسافرت مسيو استانله . . . » . * سفرنامهء آفريقا . استانلى - هدايت : سياحت‌نامهء استانله - مسافرت استانله . * سفرنامهء آفريقا ( و هند ) . ماژور سرپانيطو - ترجمه از ناشناس ( آغاز سفر 1877 م ) . ترجمهء سفرنامه اوست در افريقا و دور آتلانتيك و گزارش وضع جغرافيايى و سياسى كشورهاى افريقاى ميانه و مستعمرات پرتغال ، و نيز سرزمين‌هاى محيط آتلانتيك و هندوستان را در بر دارد . نسخه‌ها 6 / 4014 ( 1 نسخه ) ؛ تهران ، ملى 1 / 3 . * سفرنامهء آلمان . يحيى نامى . جنگ مانندىست از بخش‌هاى زير : 1 - ترجمهء روزنامهء پست مؤرخ 12 - 14 شوال 1306 آلمان ، دربارهء سفر ناصر الدين شاه به آن كشور به دستور اعتماد الحرم . 2 - گزارش نشان‌هايى كه امپراطور آلمان به وليعهد ايران و امين السلطان و ديگر وزيران داده ، و نشان‌هايى كه ناصر الدين شاه به ديگران داد ، 3 - تلگراف‌هايى كه شاه در ميان راه به تهران كرده ، 4 - قصيده‌اى به روش ( ياد جوى موليان ) از ملاباشى ثريا ، 5 - نامهء شاه به اعتماد الحرام ، 6 - ترجمهء سخنان ناپلئون دربارهء ايران . نسخه‌ها 6 / 4012 ( 1 نسخه ) ؛ دانشگاه 9 / 896 . * سفرنامهء آليس - احوال چين . * سفرنامهء آندرى فرانسوى . به آمريكا ، گرفته از روزنامهء تورمند . سلطنتى ، اتاباى ، تاريخ 508 . * سفرنامهء ابراهيم بيگ - سياحت‌نامهء ابراهيم بيگ . * سفرنامهء ابن بطوطه . ( م 779 ه / 1377 م ) ترجمه از موحد ، محمد على ( همروزگار ) . مشترك 10 / 54 ( نامش ) ؛ مشار 3 / 3016 ؛ ايضاح المكنون 1 / 212 ؛ هدية العارفين 2 / 169 ؛ افشار 1 / 84 ش 628 گفتار ايرج افشار ، همانجا 104 ش 775 گفتار مصطفى مقربى ؛ تبريز 1 / 160 . * سفرنامهء ابن بطوطه - ترجمهء . . . * سفرنامهء ابن الشيخ - سفرنامه . مازندرانى . * سفرنامهء ابن فضلان . ترجمهء ابو الفضل طباطبايى . راهنماى كتاب 10 / 48 گفتار جعفر شعار ؛ مشار 3 / 3016 ؛ افشار 3 / 34 ش 739 . * سفرنامهء ابودلف در ايران . ترجمهء سيد ابو الفضل طباطبايى . افشار 2 / 38 ش 284 گفتار ايرج وامقى ؛ مشار 3 / 3016 « سفرنامهء ابودلف در ايران » . * سفرنامهء ادوارد شاطن . ترجمهء عبد الحسين پيشخدمت بن محمد تقى خان ( 1292 ه ) . گزارش ديدار شاطن است از شهرستان شياكجيا Chioggia در نزديكى ونيز ، از وضع جغرافيايى و آثار تاريخى آنجا . آغاز : ترجمه و تحرير خانه‌زاد دولت جاويد مدت عبد الحسين پيشخدمت و شاگرد اطاق موسيو بروسكى