احمد منزوى
15
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
نشان دادن و شناساندن يك اثر ، از سوى ديگر براى معرفى دقيق موضوع آن ، آوردن فهرست كامل آن لازم ديده شد . اگر فهرست آن كوتاه بود همهء آن و اگر بلند بالا بود ، كوتاه شدهء آن آورده شده است . در كوتاه كردن ، به گونهاى عمل شده كه شمايل و محتواى كتاب ارائه شده باشد . 6 - سرآغاز يك جملهء كامل از آغاز ، و يكى دو كلمه از « اما بعد » آورده شده است . اين عبارتها به گونهاى گزيده شده كه منعكسكنندهء سرآغاز كتاب باشد . يعنى عبارت « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » * به « حمد له » و عبارت « وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ . . . * » به « عاقبة » و « الصلاه و السلام على . . . » به كلمهء « صلاة » كوتاه شده است ، و عبارتهاى پسين آنها آورده مىشود . چه اين عبارتها در بسيارى از سرآغازها ديده مىشود و نشانهء روشنى از كتاب نيستند . ب - منابع پس از آوردن آگاهىهاى ششگانه ، منابع ( آدرسها ) يكى از هدفهاى اصلى « فهرستواره » است . و مىتوان گفت كار اصلى « فهرستواره » گردآورى همين منابع است و تعيين جايهايى است كه كتابى فارسى در آنجا معرفى شده است . هدف در اين مرحله گونهاى « سرشمارى » از آثار فارسى است ، تا بعدا ، هنگام تدوين « كتابنامهء نگاشتههاى فارسى » با چنين ليستى از نام كتابها ، در هر موضوع ، براى صدور « شناسنامهء فراگير » كتاب ، بدانجا مراجعه كرد . منابع در سه گروه ، به ترتيب دنبال يكديگر جاى داده شده است : 1 - كتابنامهها ، تذكرهها ، مجلهها ، 2 - فهرستهاى چاپ درون ايران ، 3 - فهرستهاى چاپ بيرون از ايران ، گروه دوم و سوم هريك به ترتيب الفبايى در نام فهرستها . گسترهء فهرستواره 1 - از نظر تاريخ ، گسترهء كار از آغاز پيدايش زبان فارسى درى تا پايان چاپ سنگ است . دورهاى كه زبان فارسى جزو زبانهايى بوده كه در بناى تمدن و فرهنگ امروزينهء جهان ، بنيادترين سنگها را به جاى گذاشته است . كتابها و نگاشتههاى اين دور است كه