ش 754 ، 286 ؛ همانجا ، هندليست 1 / 242 ( 2 نسخه ) ؛ مارشال 393 . * سيف الرسايل . سلطان قاجار ، محمد ميرزا ( زنده 1292 ق ) چهل و چهارمين پسر فتحعليشاه ، مثنوىست در سرگذشت خود و دشمنى حاج ميرزا آقاسى با او و سفرش به عراق . نسخه‌ها 4 / 2930 ؛ ذريعه 12 / 286 ، 19 / 214 « مثنوى . . . » ؛ آستان قدس 7 / 423 ؛ دانشگاه 10 / 1521 . « ش » * شرح احوال قوچان . ابن ميرزا محمد ابراهيم مجتهدى عسكرى ( ن 1311 ه ) . به نام معتضد السلطنه . نگارنده كه از خويشان شجاع الدوله بوده ، به دعوت او ، و براى سرسلامتى گفتن به او از مرگ ابو الحسين خان از مشهد به قوچان مىرود و در اين نامه ديدنىهاى خود را مىنگارد و آگاهىهاى جغرافيايى بسيارى از قوچان دارد . آغاز : اگرچه مجملى از مفصل شرح مهاجرت و مسافرت خودم را از مشهد به قوچان شفاها به عرض . . . رساندم . نسخه‌ها 6 / 4043 ( 1 نسخه ) ؛ ملى ، تهران 2 / 172 . * شرح تحفة العراقين . خاقانى - چند گزارش در بخش منظومه‌ها - شروح خواهد آمد . * شرح سفر دهلى به مكتيسر . آنندرام مخلص ( م 1164 ق ) نگارندهء « بدايع وقايع » در تاريخ هند و جز آن . استورى 613 ش 10 / 780 ، 1142 ؛ اته 2724 . * شرح سفر به روسيه و چين . محمد عبد الله هندى ( سده 12 ق ) ، كه با بازرگانان تاتار به روسيه و چين رفته . استورى 1 / 146 ؛ بلوشه 1 / 651 ؛ ريو 1 / 381 . * شرح سياحت چيريكف . سرهنگ روسى . ترجمهء آبكار از مترجمان روزگار ناصرى ، ( ن 1305 ق ) . نگارنده به ايران آمده و تا بوشهر رفته است و در آن از سال 1871 م ياد شده است . آغاز : اين كتاب شرح سياحت مسيو . . . در ممالك محروسهء ايران كه به زبان روسى تأليف كرده . نسخه‌ها 6 / 4043 ( 1 نسخه ) ؛ فيلم‌ها 1 / 121 ؛ نشريه 2 / 163 . ( همان : سفرنامهء ايران ) . * شرح كيفيت منازل سفر بيكانير . سيد التفات حسين خان ميرمنشى ( در 1829 م ) . گزارش سفر رسانيدن خلعت به مهارجه رتن سنكه - بيكانير است كه كورنر ژنرال فرستاده بود . مشترك 10 / 63 « كيفيت منازل . . . » ؛ نسخه‌ها 6 / 4043 « شرح كيفيت . . . » ( 1 نسخه ) ؛ بشير حسين ، شيرانى 1 / 43 . * شرح مأموريت آجودان‌باشى . حسين نظام الدوله - محمد مشيرى . مشار 3 / 3249 . ( - سفرنامه . آجودان‌باشى و - سفرنامهء ميرفتاح ) * شرح مسافرت استانله به افريقا - سفرنامهء افريقا . * شرح مسافرت حاج سيد مرتضى . اسماعيل . ( به كجا ؟ ) . نسخه‌ها 6 / 4043 ( 1 نسخه ) ؛ تبريز ، يونسى 2 / 913 ؛ نشريه 4 / 304 « سفرنامهء حاج سيد مرتضى » .