گوياى گسترهء اين زبان در خاور ايران است . ميراث فرهنگ ايرانى به خاندان سلجوقى رسيد و همراه ايشان به سوى غرب گسترش و به آسياى صغير راه يافت . هنگام يورش مغولان گروهى از سخنوران و انديشمندان ايرانى به قونيه و آن سوى كوچ كردند و زبان و ادبيات فارسى در سرزمين عثمانى باز هم گسترش بيشتر يافت . سلطان سليم يكم و سليمان قانونى فارسىدان بودند . در حقيقت زبان ادبى خاندان عثمانى فارسى شد . سلطان سليم همروزگار شاه اسماعيل به فارسى مىسرود . قهرمانان تاريخى ايران چون سام و رستم و فريدون به ادب تركان راه يافت . فضولى يكى از چهار قلهء ادب ترك تبار ايرانى داشت . فارسى به يوكسلاوى نيز راه يافت . جاى يك « فهرست مشترك » از نگاشته‌هاى فارسى در تركيهء امروزى خالى است . براى شناختن اين حوزهء فرهنگى و گردش و جابجايى علوم در آن به چنين فهرست مشتركى نياز است . براى يافتن و نشان دادن سهم زبان فارسى در بناى تمدن و فرهنگ بشرى . زبان فارسى يكى از دو عمده‌ترين زبان ، از زبان‌هاى جهان اسلام است . و در برخى زمينه‌ها ، زبان فارسى در رديف نخست جاى دارد . اما اين زبان مظلوم قرار گرفته ، و خدماتش به جامعهء بشرى آن‌چنان كه بايستى شناخته نشده است ، تا شناسانده شود . براى شناختن و شناساندن خدماتش ، مىبايد فهرست مشتركى از همهء نگاشته‌هاى فارسى گرد آيد ، تا كارنامهء خدماتش باشد . نيز براى تدوين تاريخ هريك از رشته دانش‌ها : تاريخ رياضى ، تاريخ پزشكى و . . . نياز به كتاب‌نامه‌اى از نگاشته‌هايى در آن زمينه داريم ، تا سير تكاملى آن دانش ، و يا احيانا در برخى از رشته‌ها ، انحطاط و زوال آن را دريابيم . فهرست ، اهرم هر تحقيقى است ، فهرست نسخه‌هاى خطى و كتاب‌هاى به اصطلاح قرون وسطايى « 1 » كه موضوع كار ماست ، اهرم هرگونه تحقيق در زمينهء ايرانشناسى است .

--> ( 1 ) . نگاشته‌هاى فارسى دربارهء تاريخ و زندگينامه و جغرافيا و مانند آنها ، حتى در سدهء نوزدهم و آغاز سدهء بيستم ( سدهء سيزدهم ق ) به پيروى سنتهاى سده‌هاى ميانه نگاشته مىشده است [ پيشگفتار برگل بر « ادبيات فارسى بر مبناى تاليف استورى » ، تهران ، 1362 ص 19 ] .