فاصله‌اى كمتر از يك تا دو كيلومتر و چون در حال حاضر شهر اصفهان از هر سو در توسعه است بسيارى از ديه‌هاى نزديك حومهء خود را بلعيده است . از آن جمله است اين ديه آزادان كه دارد به شهر متصل مىشود . بايد دانست كه در تمدن ايرانى كهن دو گونه نحوهء معيشت ، روستايى و شهرى با فاصلهء بعيد از هم قرار داشته است . در مطاوى گذشتهء كتاب گفتيم كه زندگانى روستاى كهن يك حالت خودكفايى عجيب دارد كه در صورت تمدن شهرى ديده نمىشود . شهرى شدن روستايى و شهر شدن روستا هم نتايج بسيار عظيمى در اقتصاد و جامعه‌شناسى مردم پيدا مىكند كه از يك سو موجب تقليل توليدات كشاورزى و از سوى ديگر در هم آميختن آداب و عادات و سست شدن شيوه‌هاى زندگى مىگردد و اين هم محتاج به بحث مفصلى است كه در اينجا ما در صدد توضيح آن نيستيم و فقط به اشارتى قناعت رفت . بايد توجه داشت كه در اصفهان سه محل به اسم آزادان ناميده مىشود . اشهر و اعظم و آبادتر آنها همين آزادان است كه ما در بالا گفتيم سخت به شهر اصفهان نزديك است ، چنان كه آمارگران نام آن را در عداد ديه‌هاى ماربين كه از سابق جزء ديه‌هاى آن روستا به‌حساب مىآمد قلمداد نكرده‌اند و از جمعيت و خانوار آن هم ياد نكرده‌اند . به اين آزادان رجال و بزرگان بسيار معروفى منسوب بوده‌اند كه در كتاب ذكر اخبار اصفهان حافظ ابو نعيم نام آنها آمده است . « 1 » نظر به اينكه اين كلمه از قديم مورد توجه ايرانيان بوده است و خود را فرزند آزادگان ( بنى الاحرار ) مىخوانده‌اند ، از اين جهت در سرتاسر ايران امكنهء بسيارى به نام « آزاد » و يا تركيب با آن آمده است . « 2 » در اصفهان ، قريهء ديگرى به نام آزادان داريم كه در بلوك جى واقع شده است . اين ديه جمعيتى برابر 138 نفر دارد . « 3 » اين ديه شهرت و عظمت و آبادى ديه معروف و بزرگ آزادان را كه در بالا ذكر آن رفت ندارد . فقط نام آن مانند ديه بالا دلنشين و عزيز است . يك

--> ( 1 ) - ن . ك . به : ذكر اخبار اصفهان ، حافظ ابو نعيم ، همچنين معجم البلدان ياقوت حموى و مراصد الاطلاع ، ذيل اين عنوان و منابع ديگر . ( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ص 37 . ( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 29 .