محمد مهريار
پيشگفتار 8
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
خواسته مىشود كه زبانهاى خارجى ( فرانسه و انگليسى ) و ادبيات فارسى و تاريخ و جغرافى و علوم تجربى را در مدارس متوسطه اصفهان تدريس نمايد ، از سال 1319 اين مهم را به عهده مىگيرد و با توجه به آشنايى كامل از علوم اسلامى و علوم روز به تحقيق و پژوهش مىپردازد و كتابهايى در تعليم و تربيت ، تاريخ و جغرافيا تأليف مىنمايد كه از چشمانداز تاريخ سياسى ايران و اصفهان در گذشته و حال مىتوان نام برد . در سال 1330 به امريكا مىرود و در دانشگاه فلوريدا و شيكاگو در رشتهء تعليم و تربيت و ادبيات به تحصيل مىپردازد . پس از سالها مطالعه و تحقيق با كولهبارى از اطلاعات و معلومات جديد به ايران باز مىگردد ، سخنرانيها و بحثهايى در خصوص تعليم و تربيت و پرورش كودك ترتيب مىدهد ، كه مورد توجه قرار مىگيرد ، در آن موقع اينگونه بحثها براى مردم تازگى داشت و مخصوصا در مورد تعليم و تربيت و پرورش كودك كارى درخور ذكر كه در ايران انجام نشده بود و شايد از اولين كتابهاى روانشناسى كودك به زبان فارسى باشد كتاب تحقيق در رشد و نمو كودك از ايشان باشد . در سال 1336 كه دانشگاه اصفهان تأسيس شد ، ايشان به دانشكدهء پزشكى منتقل شدند و رياست كتابخانهء آن دانشكده را برعهده گرفتند و براى راهاندازى آن اقدامات وسيعى انجام دادند ، در سال 1337 با تأسيس دانشكدهء ادبيات اصفهان به دعوت مرحوم دكتر فاروقى به آن دانشكده رفتند و معاونت آن دانشكده را پذيرفتند و به تدريس تاريخ ادبيات فارسى ، و تاريخ تطوّر زبان فارسى از قبل از اسلام ، و تدريس متون فلسفى به زبان انگليسى پرداختند . تا هنگامى كه در دانشكدهء ادبيات حضور فعّال داشتند ، دانشجويان و دانشپژوهان از وجود معظمّ له نهايت بهره را مىبردند و وزنهء سنگينى از لحاظ علمى در دانشگاه اصفهان بودند و همهء نظرها را به خود جلب مىنمودند . از آثار ايشان كه تاكنون چاپ شده به موارد زير مىتوان اشاره كرد : 1 - چشمانداز تاريخ سياسى ايران ، در اصفهان . 2 - اصفهان از قديمترين عهود تاريخى تا عهد سلجوقى ( رسالهء اصفهان در گذشته و حال ) چاپ اصفهان . 3 - رساله در رشد و نمو كودك و راه استفاده از آن در تعليم و تحصيل . 4 - قلمرو ايران در گذشته و حال ( در تاريخ صفويه ) ، اين كتاب از مدارك نفيس و مهم تاريخ عهد صفوى است و از روى نسخهء عكسى كمياب مدرسهء السنه شرقيّه لندن ترجمه و آماده شده است . 5 - تاريخ ادبيات ايران قبل از اسلام ، جلد اول ، چاپ اصفهان . 6 - تأثير و نفوذ غرب در ايران ، چاپ اصفهان .