محمد مهريار
629
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
مشهورى وجود دارد كه به آن نيز كله مىگويند . اگرچه در بين مردم و تداول عامه اكثر آن را « كلّه » تلفظ مىكنند ، تشديد « ل » ، كه مسلما خطا است و آشنايى بيشتر با « كله » به معناى سر موجب اين نامگذارى غلط مىباشد . از لحاظ جغرافيايى اين دو ديه از ديههاى نخستين روستاى آيدوغميش سابق و خرمرود فعلى به حساب مىآيند و در كنار رودخانهء زايندهرود و در پيچوخمهاى آن قرار دارند . كله مسيح از اين دست است كه در كوچ دادن ارمنيان به اصفهان عدهاى از آنها را در اينجا سكونت دادند . گفتهايم كه در اين ناحيه زبان تركى رواج يافته و دليل آن معلوم نيست . چون دسترسى به آب فراوان است و كشت برنج كه محصول اغلب اين نواحى است در سنوات اخير بسيار خوب بوده است ، شكوفايى اقتصادى اين ديهها را در پى داشته است . زيبا ، سرسبز ، خفته در آغوش درختستانهاى بسيار و آب بسيار رودخانهء زايندهرود كه غرشكنان مىگذرد و در گوش نغمهء دايمى طرب مىسرايد به هردو ديه جلوهء بسيار دلكشى بخشيده است . چون هدف عمدهء ما بحث لغوى آن است بدان مىپردازيم . واژهشناسى : از لحاظ واژهشناسى كله همان « كره » است زيرا ما مىدانيم كه حرف « ر » و « ل » هر دو در پهلوى يك علامت دارد و به دوگونه تلفظ مىشود برحسب لهجههاى مختلف اين دو كله ما نيز در واقع نامشان كره است . « 1 » كلهرود Kalahrud كلهرود ديهى است بزرگ در عداد ديههاى دهستان ترقرود شهرستان نطنز . اين ديه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) 959 نفر جمعيت داشته است . « 2 » گفتهايم كه ناحيهء نطنز از مراكز كهن تمدن و حضارت ايرانى بوده است و وجود ديههايى با نامهاى كهن مخصوصا مزده ( آمده از واژهء « مزدا » ) مرآوند ، كشه ، تار ، سور ، سورين ، كالجان « 3 » و غيره همه نشانههايى است از آن روزگاران كهن كه اين ديهها پاگرفته است . شهر نطنز امتياز بزرگش لهجه و زبان خاص نطنزى است و در ساير ديههاى اطراف آن نيز چون ابيانه و ابو زيدآباد و دليجان و غيره و غيره ، لهجه و يا گويشهاى خاصى متداول و مورد تكلم است . چون دربارهء جامعهشناسى و
--> ( 1 ) - ن . ك . به : عنوان « كره » كه با تفصيل شايستهء مقام در همين فرهنگ آمده است . ( 2 ) - ن . ك . نشريهء 289 م . آ . ا . ص 95 . ( 3 ) - ن . ك . به : همين نامواژه در اين فرهنگ .