محمد مهريار
579
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
كافشان معادل مىشود با كهافشان كه همان واژهء كافشان ماست و به معنى جايى است كه منسوب به آب قنات است . سابقا تذكر داده شده كه آرياييان علاقهمند بودهاند زيستگاه خود را با آب كه مورد نهايت حرمت آنان بوده نامبردار سازند و در اينجا اين علاقه خوب آشكار مىشود . كالجان K lej n ديهى است با 21 نفر جمعيت كه آن را در عداد ديههاى دهستان حومهء نطنز به حساب آوردهاند . « 1 » بنابراين ديهى است كوچك . همهء ديههاى اين دهستان به تعبيرى كوچك است فقط يك ديه به نام تامه داريم با جمعيتى معادل 859 نفر و پس از آن نوبت مىرسد به اوره « 2 » با 377 نفر جمعيت . نظر به اينكه شهرستان نطنز با همهء توابعش ، چنان كه از اين پيش به مناسبت گفتهايم ، از مراكز قديم تمدن ايران بوده است ديههاى آن به زبانهاى خاص و لهجهء بهخصوص خودشان گفتوگو مىكنند و اين خود علامت قدمت ناحيهء مسكونى ايشان است . سزاوار مىدانم اين نكته را مخصوصا تذكر دهم كه زبانها و گويشهاى رايج در محل گاهى چنان قديمى است كه براى خود زبانى را تشكيل مىدهد . يارندى ، ابو زيدآبادى ( بيذوى ) و قهرودى و نطنزى و از اين قبيل زبانها برخى به دستهء زبانهاى شرقى يعنى اوستايى تعلق دارد و اين خود شاهد ديگرى بر قدمت ناحيه است . متأسفانه در اين ناحيه آثار تاريخى باقى نمانده است يكى به اين علت كه بارندگى فراوان است و در نتيجه بناها نااستوار مىباشد چون بناهاى آجرى كم است ( يا هيچ ) بنابراين بنايى با خشت خام چندان در مقابل مرور زمان مقاومت ندارد و ازاينرو به بناى كهن كمتر برمىخوريم مگر چيز كوچكى ، آتشگاهى يا كوشكى كوچك و امثال اينها . « 3 » ازاينرو در كالجان ما هم بناى كهن وجود ندارد . آنچه قدمت و همهء سابقهء محل را نشان مىدهد در نام آن خلاصه مىشود بنابراين ما هم به نام آن مىپردازيم .
--> ( 1 ) - ن . ك . نشريهء 289 م . آ . ا . ص 94 . ( 2 ) - ن . ك . به : همين عنوان و به عناوين اورگان و هوره در همين فرهنگ . ( 3 ) - ن . ك . به : عنوان ابيانه در همين فرهنگ .