محمد مهريار

550

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

پل‌ورگون تا چندى پيش ديهى به‌شمار مىآمد از دهستان اشترجان لنجان . مركزيتى داشت و جمعيتى . در سال 1350 جمعيت آن را برحسب خانوار 4500 خانوار به‌شمار آورده‌اند . « 1 » امروز اين محل شهرى است پرجمعيت و مركز ادارات دولتى و براى خود اعتبارى دارد و شكوه مقامى و ديگر مطلقا ديه به‌شمار نمىآيد . شهرستان است و فرماندار دارد و همه چيز ديگر ، در كرانهء باخترى زاينده‌رود واقع شده و درست در مقابل و خاور آن شهرك كليشاد و سودرگان قرار دارد . از اين پيش هم فلاورجان مركز لنجان به حساب مىآمد . در هيچ جاى ايران به صورت فلاورجان جايى نامبردار نيست . همهء آنچه دربارهء لنجان « شهر و ديه‌ها » گفته‌ايم در اينجا صادق است . نه‌فقط فلاورجان شهر شده بلكه ديه‌هاى نزديك خود را هم دارد مىخورد و در كام اژدهاى شهرى شدن ، فرو مىرود . بپردازيم به واژه‌شناسى آن . واژه‌شناسى : نخست بايد دانست كه فلاورجان و پل‌ورگان دو واژهء جداگانه از هم است با دو معناى مختلف و دو مسماى مختلف . فورا بگوييم كه فلاورجان نام شهرك فلاورجان است در ساحل چپ رودخانهء زاينده‌رود و پل ورگان نام پلى است در آن محل . راست است كه برخى مخصوصا در تداول عامه پل ورگان ( پل ورگون ) را به محل يعنى قصبهء ديروز و شهر امروز فلاورجان هم اطلاق مىكنند ، ولى اين تسميه از باب مسامحه يا اطلاق حال به محل است . براى آسان شدن كار ما در ابتدا به پل ورگان مىپردازيم . در ايران اغلب پلها را به نام محل نامگذارى مىكنند . مثل پل مارنان ، پل شهرستان ، پل خواجو « 2 » و غيره . اگر چنين است كه هست ، بايد نام فلاورجان كه اين پل شاهراه عمدهء آن است نيز ورگان باشد . ولى اين پل در مقابل فلاورجان ساخته شده است نه ورگان . پس ورگان كجاست و يعنى چه . در فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور ، وركان را جايى در كاشان نشان مىدهند . ياقوت مىگويد : « وركان به فتح اول و كاف فارسى محلة باصبهان نسب اليها جماعة من العلماء . . . » « 3 » ولى

--> ( 1 ) - ن . ك . به : فرهنگ جغرافياى اصفهان ، ص 181 . ( 2 ) - اين پل‌ها ، پل‌هاى تاريخى اصفهان هستند . يكى در كنار دهكدهء مارنان ( در همين فرهنگ نام آن آمده است ) و پل خواجو به نام محلهء خواجو و پل شهرستان به نام دهكدهء شهرستان نامبردار شده است . ( ن . ك . به : آثار ايران از مرحوم پروفسور گدار ، ترجمهء سروقد مقدم ، ج 4 ) . ( 3 ) - ن . ك . معجم البلدان ذيل همين نامواژه .