محمد مهريار

537

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

است يعنى آنجا كه آب دارد و منسوب به آب است . فدن Fadan اين نام كهن زيبا در اصفهان نام ديهى نيست بلكه نام يك مادى است . در مطاوى سخن در سطور گذشته توضيح داده شده است كه مادى به معناى نهر مخصوص اصفهان است و آن را به نهر آبى كه از رودخانهء زاينده‌رود منشعب شده باشد اطلاق مىكنند و بسيارى از اين ماديها در شبكهء قديم آبيارى اصفهان با نامهاى كهن ممتاز و نامبردار مىباشد « 1 » از اين جمله است همين مادى فدن كه اينك در صدد توضيح آن هستيم . اين مادى در شمال مادى نياصرم و فرشادى قرار دارد و تقريبا به موازات همان ماديها ولى كمى بالاتر در سوى باختر از رودخانه آب برمىدارد و همچنين به موازات آن ماديها مىآيد تا از خيابان شاهپور سابق مىگذرد و به‌طور اريب از خيابان شيخ بهائى رد مىشود و همچنان پيش مىرود تا در جايى موسوم به « لت محمد حسين بيك » نزديك دروازه دولت « 2 » به شعبى تقسيم مىشود و باز رو به خاور و شمال ادامه مىيابد و از شمال ميدان نقش جهان مىگذرد و باز رو به خاور پيش مىرود تا وقتى كه به زمين‌هاى مورد شرب خودش برسد و شعبهء شمالى تا آب‌بخشان ادامه يافته و از آنجا منشعب مىشود . اطراف اين مادى و زمينهايى كه از آن مشروب مىشود همه ساختمان شده و ديگر چيزى از آنها باقى نيست ، حتى در بعضى جاها خود اين مادى را هم پر كرده‌اند و از آن راه ساخته‌اند و يا روى آن را پوشانيده‌اند . به‌هرحال اينك كه اجمالا وضع و محل آن را توضيح داديم مىپردازيم به نام دلاويز آن‌كه عمدهء مقصود ماست چون‌كه هدف ما در اين فرهنگ توضيح نامها و اعلام كهن اصفهان است . واژه‌شناسى : معنى نامواژهء فدن را در بادى نظر دشوار مىتوان دريافت چون‌كه به حكم قدمت در گردونهء تحول و تطور زبان حروفى از آن ساقط شده و يا مقلوب گشته است .

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نامواژهء نياصرم ، فرشادى و گركن و غيره در همين فرهنگ . ( 2 ) - دروازه دولت ميدانى در اول خيابان چهارباغ عباسى اصفهان و مقابل شهردارى كه در زمان صفويان مدخل ورود به باغهاى سلطنتى و خيابان چهارباغ بوده و امروز نام آن باقى مانده است .