محمد مهريار

530

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

اخلاقى مردم را درمىيابى . ساختمانهاى خشتى محكم با پيها و ديوارهاى ستبر و بادگيرها و طرح مخصوص ساختمان كه براى سرزمينهاى گرم حاشيهء كوير مناسب است ، همه و همه به ما مىگويند كه اين محل قديمى است و تمدن خاصى داشته كه تا امروز آثار آن آشكارا باقى است . همين تمدن و اختصاصات روحيه و اخلاق كه به‌وجود آورنده بوده است باعث بقاى امكنه و ديه‌ها شده است . منتهى قلت نزولات آسمانى باعث كم‌آبى قناتهاى آن شده است و ديه‌ها دائم كم‌جمعيت مىشود و اين مسأله در تمام ديه‌هاى ساحل كوير وجود دارد تا بعد چه شود . عقدا ، بىشبهه به اين صورت عربى نه درست و نه پسنديده است . از ريشهء عربى به معنى بستن هم هيچ مفهومى براى اطلاق به محل به دست نمىآيد ، و الا در محلى كه تمدن و حضارتى قديم دارد واژهء عربى را چگونه مىتوان تصور كرد كه بر محلى نهاده شده باشد . چون اين معنى مسلم است بايد ببينيم واژهء اصلى چه بوده است . واژه‌شناسى : بىشك واژهء اصلى نام محل « اكدا » معادل « اكدا » است كه در تعريب به آسانى به صورت عقدا درآمده است . جزء اول آن ( Ow ) « آو » به معنى آب است كه در سرتاسر روستاهاى ايران به همين صورت و به همين معنى آب رايج است و جزء دوم « كد » همان واژهء « كده » است كه در دانشكده ، آتشكده ، كدبانو و كدخدا و غيره و غيره داريم و به معنى خانه و با مسامحه به معنى محل و جاست و « عقدا » معادل « اوكدا » به معنى خانه و جاى آب است يعنى جايى كه آب كافى دارد . « الف » آخر در عقدا نشانهء همان فتحهء آخر در اصل تلفظ كهن اوستايى است كه گاه و بىگاه ديده مىشود و در برخى از واژه‌ها باقى مانده است و باقى ماندن آن خلاف قاعده نيست . عقدك ? aqdak عقدك را ديهى در دهستان ونك از شهرستان سميرم به حساب آورده‌اند . اين عقدك به حساب ديه‌هاى اطرافش جمعيت چندانى ندارد و در سال 1345 جمعيت آن را 78 نفر آورده‌اند « 1 » تمام دهستان كم‌جمعيت است و از آن‌ميان فقط دهستان ونك در آن سال 2199 و سولكان

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 51 .