محمد مهريار
31
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
ميدان آب است و يا جايى كه آب دارد و امكان حفر قنات در آن وجود دارد . « 1 » در عناوين مربوط در همين كتاب ما شرح مفصلترى در اينباره خواهيم گفت . و « هاء » غير ملفوظ آخر « آبريزه » معنى نسبت دارد . شايد در كل امر معنايى كه از آن اراده مىشده است قنات و يا منسوب به ميدان آب و يا جايگاه آب بوده است . آبشه b S e ( h ) آبشه با « الف » ممدود و مختوم به « هاء » غير ملفوظ و با صفت عليا نام ديهى است در روستاى برزاوند از شهرستان اردستان كه اگرچه امروز حقير و فقير و صغير مانده است ، ولى همچنان نام فخيم و پر جلالت « آب » بر آن باقى است . آبش روان نيست و بر زرع و كشتزار و كرت و مرزش نمىگردد ولى در چشم ما آب مىگرداند ، چونكه برحسب كيفيات حاضر جغرافيايى و اقليمى تمام مزارع و ديههاى دور و بر كوير از سمنان گرفته تا كرمان هرچه رو به جنوب حركت كنيم و همچنان در دور و كنار كوير هرچه رو به مشرق پيش رويم ، همهجا اين روستاها و ديهها خشك شده و آبش كم شده ، چنان كه دارد مىرود اصلا متروك شود . از جمله در برخى ديههاى كويرى اردستان و نايين تا برسيم به استان كرمان اين مسأله شديدتر محسوس است . آب بسيارى از ديهها به قلّت گراييده و مردم آن متوارى شدهاند . اين ديه نيز كه وفق نام فاخر آن روزى ديهى محتشم بهحساب مىآمده است ، امروز تنها و فقط چند تن بيشتر ساكن ندارد و فقط يك خانوار در آن ساكن است . « 2 » اتفاقا اين ديه با نام كهن خود در دهستان برزاوند اردستان است ، همچنانكه گفتيم ، و نام ديه و بلوك هردو قديم مىباشند و ديههاى ديگر اين بلوك نيز اكثرا همه نامهاى كهن دارند كه ما بعدا از آنها سخن
--> ( 1 ) - در مطاوى كتاب گفتهايم و باز هم خواهيم گفت كه اين واژههاى كهن كه بر روى اين ديهها گذاشته شده است قدمت آن به زمان مهاجرت آرياييان مىرسد و اينان نام را چنان مىگذاشتهاند كه اعلان و آگهى باشد براى وضع حاضر محل و چون از اهم موجبات آبادى و سكونت آب بوده است بيشتر واژهء آب را در نام محل مىآوردهاند تا اعلانى باشد به تازهوارد كه در اينجا روى زمين يا زير زمين آب است و نيريز هم به همين معنا جايگاه و ميدان آب است براى توضيحات بيشتر رجوع كنيد به واژههاى نيسيان ، نىنى ، نيه و نياصرم در همين فرهنگ . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 2 .