اردستان به مناسبات مختلف سخن گفته‌ايم . عموما ديه‌هاى اين منطقه كم‌جمعيت است چنان كه بجز دو ديه نسبتا بزرگ مهاباد و كچوسنگ كه به ترتيب 2224 و 1208 « 1 » نفر جمعيت دارند ، جمعيت بقيهء آنها زير يكصد نفر است و علت آن همان كم‌آبى است . ولى اين نكته را بايد اضافه كنم كه اين ناحيت از نواحى كهن تمدن ايران است و گذشته‌اى دارد كه خود اردستان را مولد و منشأ خسرو انوشيروان دادگر به‌شمار مىآورند . « 2 » لهجه و زبان خاصى كه در اغلب اين نواحى وجود دارد و كيفيت ساختمان و معيشت اهالى همه نشان قدمت و سابقهء كهن تاريخى است . متأسفانه قلت آب و خشكسالىهاى مكرر و چاههاى عميق جمعيت و محصولات آنجا را به‌شدت تقليل داده است ، چندان‌كه ديگر ديه‌هايى كم‌جمعيت را نمىتوان يك واحد اقتصادى به حساب آورد . دليل ديگرى بر قدمت تمدن اين منطقه اسامى ديه‌هاست كه با يك نظر به فهرست آنها معلوم مىشود كه قديمى و كهن است و ديه جديد ، نو با نام نو در آن كم ديده مىشود . واژه‌شناسى : شيده كه نام اين ديه كوچك قرار گرفته است در اصل اوستايى خشئيت است به معنى درخشيدن و باشكوه و امثال اين‌گونه معانى است و همان است كه در واژه‌هاى خورشيد و جمشيد و امثالهما داريم . « شيده » بالاخص نام فرزند افراسياب است ، يعنى برادر مادر كيخسرو پادشاه ايران و فرزند فرىگيس دختر افراسياب كه به زنى به سياوش داده شد به شرحى كه به تفصيل در شاهنامه آمده است . حرف « ه » در « شيده » در اينجا « هاى » نسبت است و به معنى منسوب به شكوه و درخشندگى است . در اسطوره‌ها شيده سرنوشت شومى دارد يعنى در كشمكشهاى انتقامجويانهء كيخسرو و افراسياب ، با كيخسرو كشتى مىگيرد و كيخسرو او را چنان بر زمين مىزند كه جان مىدهد . عجيب است كه چنين نام يا چنين سابقهء اسطوره‌اى نام ديهى در ناحيهء اردستان باشد و اين نيست جز نشانى از قدمت اين ناحيه شايد در همان زمان تاريك كهن كه افسانهء كيخسرو و سياوش و جنگهاى او با افراسياب در خاطرها تازه بوده است . شيش ey / e ? i شيش ديگر نام ديهى در اصفهان نيست و اگر سابقا بوده امروز تمام اراضى آن جزو شهر

--> ( 1 ) - همان . ( 2 ) - ن . ك . به : تاريخ اردستان ، رفيعى مهرآبادى .