محمد مهريار
487
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
در جنگ استعمال مىشود . اين واژه در گوشتاگوش ايران به انواع مختلف نام ديهها مزارع و امكنه و بقاع قرار گرفته است . چنان كه براى نمونه بخواهيم برخى از آنها را نام ببريم بايد سرتاسر ايران را زير پا بگذاريم ؛ از جمله سور ( اصفهان ، اليگودرز ، بيرجند ، تويسركان ، جيرفت ، مراغه ، نطنز ) ، سورآب و سورآباد ( ايرانشهر ، بانه ) ، سوران ( اراك ، بروجرد ، خلخال ، مشهد ) و غيره . نظر به اختصارى كه مبناى كار خود در اين گفتارها قرار دادهايم از ذكر امثلهء ديگر خوددارى مىكنم . روشن است كه كثرت اين نام نشانى از علاقهء نياكان كهن ما به اين واژه بوده است كه به هر مناسبتى نام ديه خود و يا محل سكونت خود را با واژهء جشن و سور و سرور نامگذارى مىكردهاند . مىتواند باشد كه اصلا در هنگام به ثمر رسيدن زحماتشان در تهيهء قناتها و آب و كاميابى در زراعت كه سورى برپا مىكردهاند نام خود محل را نيز « سور » ناميدهاند و به انواع مختلف و تلفظات از آن ياد كردهاند . از سور ، آباد شده است كه « سورآباد » نام گرفته و آب ديه موجب سور و سرور گشته كه « سورآب » شده است و همچنين « سورآبه » . نظر به اينكه در تمدن كهن ايران و در دين زردشتى مسألهء جشن و سور وقع و اهميت بسيار داشته است كثرت انتشار اين نام همه روشنگر همين خصوصيات است . چون اين مقدمه پرداخته شد به ذكر عناوينى كه آورديم ، مىپردازيم . واژهشناسى : سور از جمله نواحىيى كه به اين نام فاخر در اصفهان نامبردار است ديه كوچكى است از توابع شهرستان نطنز كه آن را در جمع ديههاى دهستان ترقرود به حساب آوردهاند . اين ديه با اين نام بزرگ 6 نفر جمعيت دارد و در سال 1345 يك خانوار در آن ساكن بوده است . در همين نواحى يعنى در دهستان برزاوند اردستان ديه ديگرى داريم . « سور سورى » و سورك ديه ديگرى است ( سفلى و عليا در جمع ديههاى عقدا از مضافات شهرستان يزد ، سورك سفلى 269 نفر و سورك عليا 25 نفر جمعيت دارد . هركجا اين نام چه به صورت تصغير سورك ( مصغر سور ) و چه به صورت تركيب به انواع مختلف همه يادآور گذشتهء دلاويز و پر سور و جشن است . در واژهء « سور سورى » بايد توجه داشت كه خود واژهء « سورى » به معناى گلى هم هست سرخرنگ ، و سورچه ( ديه كوچك با سه نفر جمعيت و يك خانوار از دهستان زفره ) ، و سوران كه گاه و بىگاه آن را سيران هم تلفظ مىكنند ، سيران با امالهء « واو » به « يا » ) ديهى است بزرگ و معتبر در شهرستان نجفآباد كه در عداد ديههاى دهستان تيران قلمداد شده است . اين ديه 421 نفر جمعيت دارد ، جايى است بسيار خوش