محمد مهريار
447
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
مىآيد . « 1 » بايد توجه داشت كه « آذربد ماراسپنتان » نيز به همين نحو از صورت « مهراسپند » خارج شده و به « ماراسپند » منقلب گشته است . پس زغمار معادل است با زهمار ، معادل است با « زهمهر » يعنى جايى كه بر مهر آب بنياد شده و به تعبير ديگر زغمار همان « آبمهر » معادل « مهرآب » است . زفرقند Zafarqand زفرقند و نه ظفرقند ( به شرحى كه خواهيم گفت صحيح اين واژه همين است ) ديهى است نسبتا بزرگ كه در دهستان برزاوند از شهرستان اردستان واقع است و نام آن در رسالهء شمارهء 289 مركز آمار ايران ، آمده است ، منتها آمارگران كه به سوابق تاريخى و صحت املاى كلمه نظرى نداشتهاند آن را ظفرقند با « ظ » ضبط كردهاند . و اين كلمه مسلما با اين املاء غلط است و توضيح آن را خواهيم آورد . بههرحال برحسب سرشمارى سال 1345 ، اين ديه 733 نفر جمعيت داشته است . « 2 » دربارهء ديههاى اردستان و وضع حضارت و سابقهء تمدن آن از اين پيش به تضاعيف گفتوگو كردهايم و به همين جهت به توضيح زايد بر آن نيازمند نيستيم ولى تذكر اين امر لازم است كه اردستان و بلوك برزاوند و نام ديههاى بسيار زيبا و كهن آن همه قدمت تاريخى خود را داد مىزند . خود واژهء برزاوند با اين شكوه و حشمت نشاندهندهء روزگار كهن است و همچنين است اردستان . در تاريخ اردستان آمده خسرو انوشيروان دادگر در اينجا زاده شده است . و گفتهايم كه نوع ساختمانها و كيفيت معيشت و وجود گويشها از اردستانى گرفته تا نطنزى و قهرودى و جوشقانى همه نشان اين است كه اين ناحيت اصالت و سبق قدمتى در تمدن و حضارت ايرانيان داشته است . ساختمانها اگرچه خشتى است ولى زيبا و باشكوه ( در حد خود ) و معيشتهاى مختلف بلوك و ديهها با اصل اكتفا به منابع داخلى و مردم سيهچردهء كوشا همه نشانى از همان گذشتهء جلالتمند پيشين مىباشد و بازگفتهايم كه به حكم اينكه ديههاى اين ناحيت همه قنات آب است بهعلت قلت نزولات آسمانى در سنوات اخير از سكنه دارد خالى مىشود و چه بسيار ديهها كه
--> ( 1 ) - ن . ك . به : ماربين ، مارنان ، مارسار و امثال اينها در همين فرهنگ . ( 2 ) - جمعيت اين ده در سال 1375 به 300 نفر كاهش يافته است .