سين و كربكند و آذرمناباد و گز و دستگرد و بسيارى ديه‌هاى ديگر كه به تفاريق در جاى خود از آنها ياد كرده‌ايم و همه نشانى از قدمت و كهنسالى خود بر پيشانى دارند ؛ چندان‌كه مىتوان استنباط كرد ناحيهء برخوار كه خود نام آن براى ما جالب نظر است و بىشك قديمى و كهن مىباشد ؛ يكى از مراكز تمدن و آبادى قديم اصفهان بوده است و هم‌اكنون نشانهء اين تمدن در كيفيت ساختمان ، وضع معيشت و محصولات و همچنين برخى آثار ديگر باقى مانده و نام اين ديه‌ها همه و همه يادآور اين قدمت و سابقه مىباشد . دستگرد اين دهستان ديهى است بسيار بزرگ ( جمعيت آن را فرهنگها و آمارگيران بيش از ده‌هزار نفر برآورد كرده‌اند ) كه در شمال اصفهان واقع است و شاهراه اصفهان به شاهين‌شهر و تهران از كنار آن مىگذرد . مردم دستگرد براى خود شيوه‌هايى خاص در زندگانى ، ساختمان و معيشت داشته‌اند ولى امروز ديگر شهر اصفهان آن را فراگرفته است . اما دستگرد دوم ، كه گفتيم در جنوب باخترى اصفهان است ، معروف به دستگرد خيار مىباشد ، و اضافهء خيار به اين واژه به اين لحاظ بوده است كه چون زمينهاى آن شنى و در دامنهء كوه جنوبى اصفهان افتاده است خيار آن زودتر به‌دست مىآمد و در ايامى كه وسايل حمل و نقل فراهم نبود اين دستگرد با اضافه شدن نوبر آن شهره گرديد ، ولى امروز ديگر از اين دستگرد به صورت ديه اثرى باقى نيست و محلتى از محله‌هاى اصفهان به‌شمار مىآيد . رجال بسيار بزرگ و شاعرانى نامور در اين محل نشو و نما يافته‌اند كه از آن جمله مرحوم حسن دستگردى متخلص به وحيد و صاحب مجلهء ارمغان را ياد مىكنيم كه خدمات ذىقيمتى به ادب و فرهنگ فارسى كرده است . فقيد سعيد وحيد دستگردى نظامىشناس بزرگى بود و با تصحيح خمسهء نظامى گنجوى خدمت بزرگى به علم و ادب فارسى نموده است . دستنا Dast ( e ) n ديهى است در دهستان گركن لنجان از شهرستان اصفهان اين ديه در نزديكى پيربكران ، ام القراى گركن قرار دارد و به پاوا هم خيلى نزديك است و از آنجا معلوم مىشود كه جميع ويژگيهاى گركن و لنجان را در خود جمع دارد . به تفاريق گفته شده است « 1 » كه در گركن آثار

--> ( 1 ) - ن . ك . به : عنوان گركن در همين فرهنگ .