محمد مهريار
323
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
و باز : سپه راند و بربستبر « چرمه » تنگ * برآمد چو شيرى به پشت پلنگ گذشته از اين شواهد امثلهء بسيار ديگر نيز مىتوان يافت و همچنان در تداول كردى چنان كه گفتيم و در برخى لهجههاى ديگر « چرم » به معناى اسب است و ما مىدانيم كه نامگذارى امكنه و بقاع در نزد ايرانيان از ديرباز به نام اسب و همچنين حيوانات مفيد ديگر همچون شتر سخت مطلوب و پسنديده و شايع بوده است . « 1 » با توجه به اين خوى و علاقه كه حتى نام اصفهان از اسب مىآيد ( تفصيل ذيل نامواژهء اصفهان ) از اينرو ديگر آسان مىتوان تصور كرد كه نام دلاويز اين دو ديه قشنگ هم از واژهء « چرمه » آمده باشد . با تكيه بر اين سخن فقط بر ماست كه تركيب لغوى آن را روشن كنيم . چرمهين معادل چرمين همان صيغهء صفت و نعت است بىشبهه از « چرم » و « ين » و « هين » پسوند علامت جنس و نسبت است از قبيل سيمين و زرين . در مورد چرمهينه كه نام ديه كوچكى است از دهستان گندمان بخش بروجن شهرستان شهركرد ، همان صورت زرينه و سيمينه و پلنگينه هست كه از واژهء « چرمه » آمده است . « 2 » اين نكته را نيز خوب است در پايان تذكر دهيم كه چرمهينه و چرمهين در عرف و تداول مردم با كسر اول چرمين و چرمينه هم تلفظ مىشود و هم به نوشته در مىآيد . تنبيه : در اثر طول مطالعه در اسامى امكنه متوجه شدهام كه ميان ( كرم به كسر اول ) ، ( اصفهان ، جيرفت ، يزد ) و كرمان ( ايرانشهر ، قائمشهر و غيره ) و كرمون ( بندرعباس ) و چرم ( درهگز ، مشهد ) و جرمانى ( زنجان و غيره ) و جرمو ( بندرعباس ، خلخال ) و چرمين ( سارى ، مشهد ) و چرمهين ( اصفهان ، اردستان ) و كرمى ( نيشابور ) و كهرم و كهرم به هر دو صورت ( در شاهنامه ) و از اين قبيل نامهاى همسان ، رابطهاى وجود دارد كه ديگر در اينجا مجال بحث از آن نيست . چريان C ? eriy n چريان ديهى است بزرگ ، سرسبز و خرم افتاده بر شرق اصفهان و در جنوب رودخانهء زايندهرود و بر شمال محور جادهء اصفهان - براآن و جرقويه . معمولا ديههاى كراج بهطورىكه گفتهايم « 3 » هم وسيع و هم آباد و هم پرجمعيت است . در سال 1345 ديه چريان 581 نفر جمعيت داشته است « 4 » و در حال حاضر ( 1377 ) كه اين سطور نوشته مىشود به ناچار
--> ( 1 ) - ن . ك . به : همين كتاب ذيل واژهء اصفهان ، اسفهرود ، اسفريز و اشترگان . ( 2 ) - ن . ك . به : ذيل اين واژه در لغتنامه ، ص 170 . ( 3 ) - ن . ك . به : عنوان كراج و كرج در همين فرهنگ . ( 4 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ذيل نام ديههاى كراج .