محمد مهريار

285

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

ديه‌هاى ماربين به‌شمار مىآوردند ولى در حال حاضر از فهرست آمارگران حذف شده است و علتش اين است كه آن را جزء شهر قلمداد كرده‌اند . اگر بخواهيم محل جاوان را برحسب نقشهء اصفهان حاضر توضيح دهيم ، بايد بگوييم كه شاهراه بزرگى كه اصفهان را به سدهء سابق ( خمينىشهر امروز ) وصل مىكند همين‌كه دو كيلومتر رو به باختر از سه راه كهن‌دژ دور شديم در دو سوى شاهراه املاك اين ديه را مىبينيم كه آنچه ، در كنار شاهراه بوده است ، به دكانهاى تعمير لاستيك اتومبيل و باطرىسازى و برخى صنايع ديگر تبديل شده و بقيت آن نيز دارد به همين صورت خانه و كارگاههاى دستى مىشود و روستاى زيبا و دلاويز از تمام صفات خوب خود به همين صورت محروم مىگردد . بنابراين از اين ديه كهن نام آن براى ما باقى مانده است و بس كه اينك در اينجا مىكوشيم آن را زنده كنيم و توضيح دهيم . سابق بر اين ، ديه همهء خصوصيات اقتصادى و شكوفايى ماربين را داشت تا حال حاضر كه دارد از صورت روستا خارج مىشود و شهر آن را مىبلعد و منظره‌اى زشت به آن مىدهد . ما هم به نام آن مىپردازيم . واژه‌شناسى : جاوان به صورت « جاو + ان » و در حقيقت به صورت « جا + او + ان » تقطيع مىشود . اما جزء اول آن « جا » ربطى به جا و مكان ندارد . در حقيقت « جا » صورتى ديگر از « زا » از ريشهء « زايش » مىباشد و نظير اين واژه را در بسيارى ديگر از ديه‌ها ديده‌ايم مثل زازران و غيره و در حقيقت صورت ديگرى از « زه » است . اما جزء دوم و سوم كه به هم مىپيوندند همان تخفيف يافتهء كلمهء « آو » است و جزء آخر « ان » ( پسوند كثرت و نسبت ) و يعنى « جاآوآن » معادل « زاآووان » آنجاست كه منسوب است به آب زايشى و زاينده و ديده‌ايم و مكرّر گفته شده كه حرف « ژ » و « ج » و « چ » به هم تبديل مىشود . در منابع قديم و دفاتر جزء جمع مالياتى و اوراق مستمرى همه‌جا ديده شده كه آن را به همين صورت جاوان مىنويسند ولى در تداول اهل محل تلفظ آن « جوون » يا « جوآن » است . جاى نهايت تأسف است كه ديهى با اين آبادى و نامى چنين كهن از بين برود . مؤيد بزرگ اين تقطيع ، وجود ديهى است به نام « زوان » در دهستان جى كه گاهى آن را « زون » يا « زوآن » ضبط كرده‌اند . « 1 »

--> ( 1 ) - نشريهء 289 م . آ . ا . ص 30 .