محمد مهريار

276

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

تىكرت Tikart تىكرت نام ديهى است از دهستان كرچمبو از شهرستان فريدن . در سال 1345 اين ديه 389 نفر جمعيت داشته است . « 1 » بنابراين در ميان ديه‌هاى اين دهستان ديه نسبتا معتبرى به‌حساب مىآيد . از برخى مطلعين شنيده‌ام كه زبان تركى در اين ناحيه غلبه دارد . دربارهء ويژگيهاى ناحيت فريدن رجوع كنيد به فريدن و مضافات آن در همين فرهنگ . اجمال آنكه ناحيهء فريدن بسيار حاصلخيز و سردسير بود اينك در آنجا آبها كم شده ، شكوفايى اقتصادى رو به تنزل دارد ، نفوذ شهر در ديه بسيار است و محصولات دامپرورى و كشاورزى هم به حكم كمبود آب كاهش يافته است . از اصلاحات ارضى دورهء شاهى و اصلاحات اخير دورهء اسلامى شكوفايى چندانى حاصل نشد . بلكه بنياد اجتماعى روستا به هم خورد و نتايج نيكى به بار نياورد . اثر تاريخى مهمى در همهء ناحيه نيست و ديه‌ها وضع دلپسندى ندارد . بپردازيم به واژه‌شناسى محل كه اهم مقاصد ماست . واژه‌شناسى : تيكرت چنان كه آشكار است از دو جزء « تى + كرت » تركيب يافته است و در هر دو جزء ابدالى صورت گرفته و حرف « ت » مبدل از « دال » است . « 2 » بنابراين تيكرت درست معادل ديكرد است . جزء اوّل « دى » همان نام بزرگ و باشكوه آفريدگار و دادار است كه بر سر بسيارى از نامواژه‌ها مىآيد و معناى آن را باشكوه و فخيم مىكند . و جزء دوم « كرت » معادل « كرد » ( به كسر اول ) همان است كه در دستگرد ، رامجرد ، بروجرد و مهرگرد و بسيارى ديگر از اين قبيل داريم و به معناى كردن و ساختن و امثال اينها آمده است . « 3 » تيكن Tike ( a ) n تيكن ديهى است كه در فهرست مركز آمار ايران جزو دهستانى با نام ساختگى عربستان از شهرستان گلپايگان به حساب آورده‌اند . مسلما موسوم داشتن اين ناحيه به عربستان ناشى از عدم توجه و عدم اطلاع آمارگران بوده است و الّا ما مىدانيم كه گلپايگان و نواحى آن از

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 66 . ( 2 ) - ن . ك . به : به فواتح لغت‌نامه و برهان قاطع و مقدمهء برهان . ( 3 ) - مرحوم مينورسكى در اين‌باره تحقيقاتى كرده كه به آن در نامواژهء دستگرد اشاره مىشود و او « كرد » را از « كرت » به فتح اول به معناى خاك گرفته ولى من شخصا صورتى كه در بالا آمد را برتر مىشمارم .