محمد مهريار
200
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
تا وقتى كه منبع قابل اعتماد ديگرى پيدا نشود ظاهرا بايد به همين منبع كه استاد بزرگوار اظهار مىدارد و خود آن را يافته است قناعت كرد . ايشان در توصيف اين مناره شرح مفصلى نگاشتهاند و ما بر آن چيزى اضافه نمىكنيم . براى آگاهى از اين شرح و كيفيات ديگر اين بناى تاريخى مراجعه كنيد به آثار ايران . « 1 » همچنين مرحوم گدار عكس زيبايى هم در كتاب خود از آن محل آوردهاند كه شكوه و دلربايى آن را نشان مىدهد . در حالىكه اين يادداشتها نوشته مىشود آثار خرابى در مسجد و مناره بيشتر شده و تعميرات چندانى در آن انجام نگرفته است . واژهشناسى : در كتابها برسيان را به كسر اول « ب » و سكون « را » ى ثانى آوردهاند ولى در تلفظ عامه بيرسيان يعنى با « ياى » دوم . و هنگام گفتوگو از آن حرف « ر » را آنقدر خفيف تلفظ مىكنند كه به زحمت به گوش مىرسد و آن را بهصورت « بيسيون » مىشنويم . به صورت « بر » ، اين واژه در فارسى معنى ندارد و قابل توضيح نيست ولى « بير » ممال « يايى » آن را مىشناسيم و بيش از چهار يا پنج محل اصلا به صورت « بير » آمده است . « 2 » و در صورت « بير » ، تركيبات بيشتر از سى نامواژه با « بير » آغاز شده است . اشهر آنها بيرگان در شهركرد . از تمام اينها آشكار است كه كلمهء « بير » تغيير يافتهء كلمهء ديگرى است و ما مىدانيم كه حرف « ب » معمولا مبدل از « م » است و بنابراين بيرگان معادل ميرگان است . يعنى « بير » معادل « مير » است و در خود اصفهان ، ميرگان يا مهرگان يك واژه است . بنابراين هم بيرگان معادل مهرگان است و هم مهرگان معادل بيرگان . در حقيقت « بير » و « مير » يك واژه هستند با دو صورت تلفظ . و « مير » ممال يايى « مار » است كه در ماربين و مارمار و غيره آمده است . ساده بگوييم « مير » معادل « مهر » است . و بيرسيان يعنى مهرسيان . و « سيان » معادل است با « زيان » . « 3 » بركان Bork n بركان ديهى از دهستان براآن جنوبى بخش حومهء شهرستان اصفهان است . زايندهرود از شمال
--> ( 1 ) - آندره گدار و ديگران ، آثار ايران ( ج 4 ) ، ترجمهء ابو الحسن سروقد مقدم ، ص 134 و 138 و 183 . ( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ذيل همين مدخل . ( 3 ) - همان ، نامواژه سيان .