بنيادى اصفهان است . بنيادى از اين باب گفتيم كه در منابع كهن اصفهان مثلا حافظ ابو نعيم وقتى مىگويد : « يهوديه توسعه يافت و 15 ديه را فرا گرفت » « 1 » نخست باطرقان را نام مىبرد . در منابع بعدتر مثلا طومار سهام آب زاينده‌رود معروف به طومار شيخ بهائى « 2 » از آن ياد شده است . و آن را يكى از آب‌خوران مادى فدن ، ( فدى طومار ) دانسته است و با تحقيق اجمالى كه به عمل آمد ظاهرا محل آن در محدودهء محلهء امامزاده اسماعيل واقع در خاور خيابان هاتف امروز بين ميدان شكرشكن و مسجد جامع بوده است . چون مادى فدن از همين محله عبور مىكند در محل آن ترديد نمىتوان داشت . تا اوايل قرن دهم كه طومار تحرير شده باز هم آن را قريه ناميده‌اند و اين البته منافاتى ندارد با اينكه قريه جزو اصفهان شده باشد و باز هم به قريه نامبردار باشد ، چون امكنهء ديگرى را هم مثل جوزان و لنبان تا اين اواخر از آن دو به‌عنوان قريه ياد مىشد . از طومار پيش گفته دو نسخه فعلا در دست است يكى نسخهء منحصربه‌فرد به خط سياقى و ديگرى كه به‌وسيلهء ادارهء كشاورزى اصفهان از روى آن تايپ شده . نسخهء سياقى نقطه‌گذارى ندارد و جزء آخر « باطرقان » طورى نوشته شده است كه با « خان » و « جان » هم اشتباه مىشود . از اين‌رو در نسخهء چاپى چون اين نام را بىمعنا دانسته‌اند آن را قاطرخان آورده‌اند . چون قاطر و خان را مىشناخته‌اند اما باطرقان را نه . و براى آنها اين نام نامفهوم بوده است در حقيقت هم اين نام به هم ريخته عربى شده و سخت تجزيهء آن دشوار مىنمايد . واژه‌شناسى : باطرقان با همهء تصرفاتى كه در آن شده است آشكار است كه از دو جزء « باطر » و « قان » تركيب شده است . همين‌جا فورا بگوييم كه باطرقان با « طاى » تازى صحيح نيست ، چون باطرقان يك نامواژهء كهن فارسى است و « طاى » تازى را در آن راهى نيست . با تأمل در روى اجزاى اين واژه متوجه مىشويم كه در اين نامواژه تبديلات و تطورات بسيار رخ داده است . مىدانيم حرف « ب » در تطور ، تغيير يافتهء حرف « ميم » است . و بر اين جمله

--> ( 1 ) - نقل به معنا از مقدمهء كتاب « ذكر اخبار اصفهان » ، ترجمهء نويسنده ، مندرج در فصلنامهء زنده‌رود ، شمارهء 12 و 13 ، زمستان 74 . ( 2 ) - براى توضيحات بيشتر راجع به طومار نگاه كنيد به مقالهء اينجانب به نام طومار سهام آب زاينده‌رود در سه شماره سال 79 . فصلنامهء فرهنگ اصفهان ، انتشار ادارهء فرهنگ و ارشاد اسلامى اصفهان .