محمد مهريار

153

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

آمار سال 1345 كه ملاك تحقيقات ماست ، جمعيتى برابر 796 نفر داشته است . چون ديهى كه ما از آن صحبت مىكنيم مثل همهء ديه‌هاى ديگر اين دهستان از آب قنات مشروب مىشود و در سنوات اخير بارندگى كم بوده است و آب كاهش بسيار يافته و برخى از ديه‌ها هم به‌كلى متروك مانده و ويران شده است ، جمعيت آنجا هم بايد كاهش يافته باشد . به هر حال در همين حدود است . از لحاظ حضارت و قدمت تمدن در اين دهستان سامان كهن ديده نمىشود ، تنها نشانى كه از قدمت اين ديه‌ها بر خود دارند ، لهجه و زبان خاص آنهاست كه در سرتاسر كوهستان از كهنگ و نيسيان و زفره كوچك تا برسيم به نايين . همه با اندك تفاوتى به آن لهجه سخن مىگويند . لهجهء جرقويه و رودشت نيز سخت شبيه با اين لهجه است و بايد در مجموع بجز يكى دو تا در آنها كه خصوصياتى ويژهء خود دارند ، بقيه بسيار به هم شبيه مىباشند ، ولى اين لهجه عموميت دارد و در سرتاسر كوهستان و بلكه رودشت و جرقويه تا برسد به نايين شايع و رايج است . از لحاظ خصايص جامعه‌شناسى ، ويژگيهاى چندانى براى مردم اين روستا نمىشود به‌دست آورد ، زراعت آنها فقط منحصر است به باغهاى ميوه و گندم و جو براى مصرف محلى و در سالهاى كم‌آبى ، آب قناتها كاهش مىيابد و ميوه‌ها تقليل پيدا مىكند و بسيارى نيز از ديه‌ها كوچيده و به جاهاى ديگر رفته‌اند . واژه‌شناسى : چون فقط واژه‌شناسى نام ديه موردنظر ماست ، ببينيم الان‌آباد چيست كه از راه ناآگاهى مطلق آن را « علون‌آباد » كرده‌اند . من وقتى از يكى از اهل محل كه به رياست‌ها و مقامها هم رسيده است ، از وجه تسميهء زادگاه او پرسيدم ، گفت : اين واژهء « آلون‌آباد » است و از آلون مقصود ويران شدن است ، چون مردم اين ديه آلونك‌نشين بودند و به همه‌كس آلوون مىشدند . اين‌گونه است وجوه تسميه‌اى كه خود مردم براى امكنه ذكر مىكنند . اما در حقيقت الان‌ها طايفهء آريايى هستند كه گاهى آنها را اران ( به تشديد « را » ) هم مىخوانند و تبديل « لام » و « راء » سخت در پارسى رايج و شايع است . واژهء « اران » و « الان » ( به ضم و فتح اول ) هر دو يكى است و « اران » در حقيقت همان واژهء آريايى است و ارّانيان طايفه‌اى بوده‌اند كه بيشتر در آذربايجان سكونت داشته‌اند . اران همان آذربايجان شوروى است و در اطراف كشور ما هم امكنهء چندى به نام آنها نامبردار مىباشد . از جمله همين الان‌آباد به صورت ديگرى از اران‌آباد .