محل آن را به اين صورت مشخص كرده‌اند : « از كيلومتر 54 جادهء كاشان به نطنز يك جادهء فرعى منشعب مىشود كه از كنار ديه‌هاى هنجن و يارند مىگذرد و پس از طى 24 كيلومتر به ابيانه مىرسد » . « 1 » در اين ناحيه تا برسيم به اردستان شهرها و ديه‌هاى بزرگى چون نطنز ، قهرود و آباديهاى اطراف آنها مانند ابو زيدآباد و از سوى شرق تا برسيم به زفره و نيسيان و فشارك و از آنجا تا نايين همه و همه به يك مجموعهء زبان و لهجه‌اى سخن مىگويند كه از لحاظ زبان‌شناسى و تاريخ تطور زبان فارسى در نهايت اهميت است . اين گويش در نواحى ابو زيدآباد ، قهرود ، ابيانه ، زفره ، يارند ، جوشقان جلوهء خاص و خصايص و اصالتى بارز پيدا مىكند . « 2 » تا آنجا كه نويسنده آگاه است ، هنوز روى اين گويش‌ها كار مهمى صورت نگرفته است . مرحوم پرفسور براون در كتاب يك سال در ميان ايرانيان تعدادى لغات قهرودى را آورده است . خانم لمبتون در گويش جوشقان تحقيقاتى نموده و آقاى پير لكلرك بلژيكى در گويش ابو زيدآباد مطالعاتى كرده است كه ضمن سخنرانيهاى مربوط به زبان فارسى در سال 1353 از طرف وزارت فرهنگ وقت منتشر شده است . سابقا در مطاوى اين كتاب اشارت رفت كه هرچه نواحى و ديه‌هاى ايران ، به دلايل مختلف و از آن جمله ، به علل جغرافيايى و يا كوهستانى بودن محل ، با شهرها كمتر ارتباط يافته باشند و كمتر در معرض هجوم لشكريان و رفت‌وآمد خارجيان واقع شده باشند ؛ اصالت زندگى و معيشت و آداب و زبان در آنها بيشتر وجود دارد . ناحيه‌اى كه در فوق بدان اشاره شد مجموعهء اين خصوصيات را حفظ كرده است . ولى اينك همهء اينها آماج نفوذ و تأثير خارجى و از جمله راديو و تلويزيون و ماشين واقع شده است و سر به راه فنا نهاده است ، تا كى چنان شود كه اثرى از آن بنماند . ابيانهء ما هم از همهء اين خصوصيات بهره‌مند است ، نخست آنكه خاك سرخ گلىرنگش گذشته از اينكه ديوارها را درخشان مىكند ، اين خصوصيت را هم دارد كه در مقابل باران و گذر زمان مقاوم است . به همين جهت ساختمان گلى و خشتى آن دوام بسيار دارد . سبك

--> ( 1 ) - ن . ك . به : جزوه‌اى كه از سوى انتشارات وزارت فرهنگ و هنر دربارهء ابيانه چاپ شده است . ( 2 ) - ن . ك . به : سخنرانيها دربارهء زبان فارسى ، نشريهء وزارت فرهنگ و هنر ، سخنرانى پير لكلرك ، ص 241 - 215 .