مقدمه بنام خداوند بخشاينده مهربان نيكوترين چيزى كه سخن ، با همهء شوق و ترس و نياز ، بدان آغاز مىشود حمد و ستايش خداوند تعالى است . سپاس مر خداوندى را سزاست كه پيروزى دهندهء حق و نابود كنندهء باطل است ، خدايى كه اسلام را دين خود انتخاب كرده است ؛ پس به عمل كردن آن امر فرمود و صيانتش كرد و على رغم ميل مشركان ، نگهدارى و پشتيبانى و پيروزى آن را بر تمام اديان تضمين كرد ؛ و از او مىخواهيم كه بر پيامبرش محمد ( ص ) ، كه او را از بهترين آفريده‌هايش برگزيده و رحمتى براى جهانيان قرار داده ، درود فرستد . مىگوييم ، اما بعد ؛ خداوند عمر تو را دراز گرداند . زيرا او توفيق نصيب من گردانيد كه به كتب پيشينيان نگاه كنم و به بحث و « بررسى » تمامى آنچه كه در آنهاست ، دربارهء شكل زمين و چگونگى شكل شهرها بر روى آن ، و قرار گرفتن درياها بر گرد آن ، و شكافتن رودهاى زمين را ، و شناسايى كوهها و بيابانها و راههاى آن و راههاى خشكى و دريايى آن بپردازم ، كه شرح آنها بدرازا مىكشد و كار ما را به تأخير مىاندازد . بنا بر اين دوست داشتم كه از تمامى كتابهاى ايشان ، كتابى فراهم آورم كه به فهم نزديك و عمل به آن آسان باشد ، براى كسى كه شكل زمين و قرار دادن نقاط آباد بر آن را و استخراج درياها و چشمه‌ها و رودها و