سهراب ( مترجم : حسين قره چانلو )
29
عجائب الأقاليم السبعة إلى نهاية العمارة ( فارسى )
رديف / شمارههايى كه در كتاب صورة الارض خوارزمى مىبينيد / نام شهرها / طول درجه دقيقه / عرض درجه دقيقه 72 / 99 / شهر جدّه بر كنار دريا « 16 » / 65 / 30 / 21 / 45 73 / 100 / شهر ساله « 17 » / 66 / 0 / 59 / 0 74 / 101 / شهر مكة الحرام / 67 « 18 » / 0 / 21 / 0 75 / 102 / شهر طايف « 19 » / 68 / 20 / 21 / 20 76 / 103 / شهر سرتا « 20 » / 70 / 10 / 56 / 45 77 / 104 / شهر يمامه « 21 » / 71 / 45 / 21 / 30 78 / 105 / شهر عباباران « 22 » / 75 / 40 / 59 / 0 79 / - / شهر طموله / 85 / 30 / 20 / 55 80 / - / شهر ثعلبيّه / 78 / 0 / 28 / 49 81 / - / شهر ننا / 87 / 0 / 20 / 55
--> 70 ؛ ياقوت ، ج 2 ، ص 59 . ( 16 ) ر ك : صورة الارض ، خوارزمى ، ص 10 ؛ ابن خرداذبه ، ص 61 ، 132 ، 148 ، 153 ؛ قدامة ، ص 193 ؛ يعقوبى ؛ البلدان ، ص 316 ؛ اصطخرى ، ص 19 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 31 ؛ مقدسى ، ص 78 ؛ ياقوت ، ج 2 ، ص 41 . ( 17 ) مصحح ، اين شهر را در پاورقى متن كتاب به صورت ساله تصحيح كرده ( ص 17 ) ؛ ولى خوارزمى اين شهر را به صورت ماله آورده است ( صورة الارض ، ص 10 ) . ( 18 ) مصنف كتاب ، طول مكه را به حساب جمل « سرب » آورده ، كه حرف « ر » برابر با عدد 200 است ؛ بنا بر اين به نظر مىرسد بايد حرف « ز » كه برابر عدد 7 است باشد ، كه در اين صورت طول شهر 67 درجه و صفر دقيقه مىشود . دربارهء مكه رجوع كنيد به صورة الارض ، خوارزمى ، ص 17 ؛ ابن خرداذبه ، ص 125 ، 129 ، 134 ، 146 ، 150 ، 172 ؛ قدامه ، ص 185 ، 193 ، 248 ؛ ابن رسته ، ص 24 - 58 ؛ يعقوبى ، البلدان ، ص 314 ؛ اصطخرى ، ص 15 به بعد ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 28 به بعد ؛ مقدسى ، ص 71 به بعد ؛ ياقوت ، ج 4 ، ص 616 به بعد . ( 19 ) ر ك : صورة الارض ، خوارزمى ، ص 10 ؛ ابن خرداذبه ، ص 125 ، 132 ، 134 ؛ قدامة ، ص 187 ، 188 ، 248 ؛ يعقوبى ، البلدان ، ص 316 ؛ اصطخرى ، ص 19 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 32 ؛ مقدسى ، ص 79 ؛ ياقوت ، ج 3 ، ص 494 . ( 20 ) خوارزمى اين شهر را به صورت مرفا آورده و طول آن را 69 درجه و 10 دقيقه ذكر كرده است ( صورة الارض ، ص 10 ) . ( 21 ) ر ك : صورة الارض ، خوارزمى ، ص 10 ؛ ابن خرداذبه ، يمامه را به صورت ناحيه آورده است : ص 147 ، 151 ، 152 ؛ قدامه ، ص 191 ، 193 ، 248 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 31 ؛ ياقوت ، ج 4 ، ص 1026 به بعد . ( 22 ) خوارزمى اين شهر را به صورت غنابارا ضبط كرده و طول آن را 74 درجه و 40 دقيقه آورده است ( صورة الارض ، ص 10 ) .