ابراهم والنتاين ويليامز جكسون ( مترجم : منوچهر اميرى و فريدون بدره اى )
64
سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى )
چون اعليحضرت خورشيد رايت فلك رتبت گردون حشمت ، خسرو اعظم خديو انجم حشم ، جمشيد جاه دارا دستگاه ، وارث تاج و تخت كيان ، شاهنشاه اعظم با استقلال كل ممالك ايران و رئيس ممالك مجتمعهء آمريك شمالى هر دو على السويه تمنى و ارادت صادقانه دارند كه روابط دوستى فيما بين دولتين برقرار و به واسطهء عهد دوستى و تجارتى كه بالسويه نافع و سودمند تبعهء دولتين قوىبنيان خواهد بود مودت و اتحاد جانبين را مستحكم سازند لهذا براى تقديم اين كار اعليحضرت شاهنشاه كل ممالك ايران جناب مجدت و فخامت نصاب امين الملك فرخخان ايلچى كبير دولت عليهء ايران صاحب نشان تمثال همايون و حمايل مخصوص آن و حامل كمر مكلل به الماس و رئيس ممالك مجعتمهء آمريك شمالى كارولى اسپنس وزير ممالك مجتمعهء مزبوره مقيم دربار دولت عثمانى را وكلاى مختار خود تعيين كردند و ايشان بعد از آنكه اختيارنامههاى خود را مبادله كردند قاعده و شايسته ديدند فصول آتيه را برقرار نمودند » . در اينجا نام نمايندگان دو دولت برده شده است و بعد هشت مادهء مربوط به روابط دوستى و ديپلماسى طرفين ذكر شده و مسائل راجع به تجارت و داد و ستد و تعهداتى كه هر دو كشور به گردن گرفتهاند ، و امتيازاتى كه هر كدام مىتوانند از آن برخوردار شوند طرح گرديده است . در سراسر پيمان عبارت « دولت كاملة الوداد » در هر يك از مواد به چشم مىخورد . بنابر اين از نظر دولت ايران ايالات متحدهء امريكا در امور بازرگانى از تمام حقوق و مزاياى ملل ديگر بهرهمند گشته است . با اينهمه بازرگانى ميان كشور ما و كشور ايران مراحل ابتدايى را سير مى - كند و اين مطلب را مىتوان از گزارشهاى كنسول خودمان استنباط كرد . اما چند نكته هست كه بايد توجه عامه را به آنها جلب كرد . قسمت مهم تجارت ايران ( در حدود پنجاه درصد آن ) اعم از واردات و صادرات در دست روسهاست . مقام دوم يعنى بيست و پنج درصد تجارت ايران مخصوص بريتانياست ، و بقيه سهم « ساير ممالك » مىباشد كه ايالات متحده يكى از آنها به شمار مىرود . سفير ايران در واشينگتن كه اخيرا به كار خود منصوب شده است امكان توسعهء عظيم در امور بازرگانى ميان ايران و امريكا را تأكيد مىكند و آقاى جان تايلر « 1 » نايب سر كنسول ما در طهران در گزارشهاى اخير خود متذكر مىشود كه لااقل انتظار مىرود در آينده باب صدور مصنوعات امريكايى ( بخصوص ماشين آلات كشاورزى ) به ايران گشوده شود و كالاى امريكايى مشمول تقاضاى روزافزون ايران گردد . وى مىنويسد « فروش چراغ و ساعت روميزى و ديوارى و كبريت و قفل ساخت امريكا در بازار طهران روزافزون است بخصوص قفل - هاى امريكايى كه از نظر مكانيكى داراى ساختمان پيچيدهاى هستند و با اينهمه سبكاند
--> ( 1 ) . John Tyler