آنكه صدقه بر دست محمّد بن ملكشاه كشته شد ، آن عمارت همچنان باقى ماند و شهرى معمور « 1 » است از مشاهير بلاد عراق . قادسيّه مدينه‌اى كوچك است و درخت خرما [ و آب ] « 2 » بسيار دارد . قادسيّهء و حيره و خورنق همه بر كنار سواد عراق است و جانب غربى اين مواضع ، بيابان است كه ميان عراق و زمين عرب است . از قادسيه تا كوفه پانزده فرسنگ گويند . « 3 » و واقعهء قادسيه كه در اسلام ، اعظم وقايع بود و در تواريخ ذكر آن مثبت است ، در حوالى اين شهر واقع گشته است در شهور سنهء ست عشر در زمان امير المؤمنين « 4 » عمر رضى اللّه عنه . « 5 » نزديك سامره موضعى ديگر هست « 6 » كه آن را نيز قادسيه مىخوانند و آبگينه در آن موضع خوب مىسازند . اين موضع را قادسيه از بهر آن مىخوانند كه در زمان كسرى ، قادس هراة به اين موضع مقام كرد و اقطاع او بود و به نام او شهرت يافت . حيره مدينه‌اى است نزديك كوفه . آن را نجف نيز گويند . خورنق بر شرقى حيره است ، فامّا سدير در بريه است به راه شام . و حيره در زمان جاهليّت تختگاه ملوك عرب بوده است . گويند اول « 7 » كسى كه بناء شهر حيره نهاد بخت النّصر « 8 » بود . بعضى گويند اردوان بنا نهاد . امّا بخت النّصر بسيار مردم بزرگ را از شام و عرب كوچ كرد « 9 » و آنجا ساكن گردانيد و « 10 » زمان او معمور شد . بعد از بخت النصر باز خراب شد تا آن زمان كه خزيمه « 11 » ابرش بر مملكت عرب مستولى شد ، حيره را دار الملك خود ساخت و باز معمور شد . [ در ابتداى

--> ( 1 ) گ ، مل : مشهور . ( 2 ) با ، مل ، گ ندارند . ( 3 ) با : فرسنگ است گويند . ( 4 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 5 ) جملهء دعائيه را با ، گ ، مل ندارند . ( 6 ) مل : است . ( 7 ) مل ندارد . ( 8 ) مل ندارد . ( 9 ) مل : داد . ( 10 ) مل : در . ( 11 ) اساس ، گ ، مل : خديمه .