ذكر ديار جزيره بلاد جزيرهء ما بين دجله و فرات را گويند ؛ و از قبايل مشهور ، بنى ربيعه و بنى مضر در آن ديار باشند . و منبع آب فرات از « 1 » غربى كوه ارزن الروم است ، و بعد از آن رودهاى بسيار ديگر به آن مضاف مىشود . و از آنجا كه منبع آن است به جلگاء ارزنجان « 2 » در مىآيد ، در « 3 » ميان كوهها مىگذرد و از « 4 » ارزنجان « 5 » گذشته ، در پاى قلعهء كماخ مىگذرد و از آنجا گذشته به حدود ملطيه مىرسد . بعد از آن تا بالس و سيمساط « 6 » و قلعة الروم و سروج « 7 » و رها « 8 » و قرقيسا « 9 » و رحبه « 10 » تا هيت « 11 » و انبار « 12 » ، اينجا حدّ « 13 » جزيره تمام شود . و از حساب عراق عرب بود . اين « 14 » بلاد كه ذكر كرده شد ، بلاد غربى است از ديار جزيره . و بلاد شرقى جزيره كه بر مغرب دجله است از انبار باز گرديم به تكريت « 15 » و اربيل « 16 » و موصل و بيابان سنجار و جزيرهء ابن « 17 » عمر تا حصن كيف و آمد . « 18 » بعد « 19 » از آن حدود ارمن شود تا بيابان موش و نواحى آن كه باز « 20 » به آنجا رسد كه ابتدا كرده بوديم . و مخرج آب دجله [ از نواحى روم است بالاى آمد . « 21 » و به شرقى دجله ] « 22 » نيز چند شهر هست « 23 » كه آنها را « 24 » نيز به جزيره باز خوانند ؛ مثل نصيبين و ميّافارقين . « 25 » فامّا به سبب قرب جوار است و الّا جزيره ما بين النهرين است . اكنون صورت جزيره بنگاريم و

--> ( 1 ) با : در . ( 2 ) مو : آذربايجان . ( 3 ) با : و . مو : و در . ( 4 ) با : و از ميان . ( 5 ) مو : آذربايجان . ( 6 ) همهء نسخه‌ها : شميساط . تصحيح قياسى است . ( 7 ) اساس ، گ ، مو ، مل ، مج : سروح . ( 8 ) با خوانده نشد . ( 9 ) گ : قرقا . مل : قرتا . ( 10 ) با : رخبه . ( 11 ) با : و ناحيت . گ : ناهيت . ( 12 ) با : انباء . ( 13 ) با : حدود . ( 14 ) با : و اين . ( 15 ) مو : تكريب . ( 16 ) با ، مو ، گ ، مج : ارسل . مل : از سل . ( 17 ) مو : اين . ( 18 ) مو : حصن كيفا آمده . مج : داند . ( 19 ) مو : و بعد . ( 20 ) با : از . ( 21 ) با : آيد . ( 22 ) اين عبارت را مج ندارد . ( 23 ) با : باشد . ( 24 ) با ، مج : آن را . مو : انهار . ( 25 ) مو : منافارقين .