عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الّذين مِنْ قَبْلِكُمْ تَتَّقُونَ » « 1 » وظيفه‌ى مؤمنين را تبيين نموده است كه : « هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! روزه‌دارى بر شما نوشته ( : پس واجب ) شد ، چنان كه بر كسانى پيش از شما نوشته شد ، شايد شما تقوا پيشه كنيد . » سپس معذوران - / كه روزه برايشان موجب « عسر » و ضرر است ، هرگز نبايد روزه بگيرند ، كه روزه‌ى آن‌ها بر خلاف تقواست ، زيرا زيان‌بار مىباشد : « وَ مَنْ كانَ مِريضاً اوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةُ مِنْ ايَّامٍ اخَرَ » « 2 » : « و كسى كه بيمار يا در حال سفر بود ، پس تعدادى از روزهاى ديگر را [ روزه بدارد ] » ؛ در اين‌جا « سفرى » كه به دنبال « مرض » آمده ، تنها صِرفِ سفر نيست ، بلكه آن گونه سفرى است كه روزه‌اش « عسرآور » و مضرّ باشد ، چنان كه خداى سبحان در ادامه‌ى آيه مىفرمايد : « يُريدُ اللَّه بِكُمُ اليُسْرَ و لا يُريدُ بِكُمُ العُسْرَ » « خدا [ نسبت ] به شما [ تكليف ] آسان مىخواهد و [ نسبت ] به شما [ تكيف ] سخت نمىخواهد . » و اين عسر بر خلاف‌آن‌چه گمان مىشود تنها زحمت نيست ، زيرا هر روزه‌اى زحمت دارد بلكه معناى عسر ، ضرر است ؛ چنان كه قرآن مىفرمايد : « فَذالِكَ يَوْمَئِذٍ يَومٌ عسيرٌ » « 3 » : « پس آن‌چنان روزى ، روزِ بسيار سختى است . » و آيا زحمت جهنم تنها دشوارى عادى است و يا ضرر شَديد ؟ در باب تيمم بدل از وضو و غسل هم مىبينيم كه خداى متعال مىفرمايد : « وَ انْ كُنْتُمْ مَرْضى او عَلى سَفَرٍ اوْ جاءَ احَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ اوْ لا مَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدوا مَآءً فَتَيَمَّمُوا صَعيداً طَيِّباً » « 4 » : « و اگر بيمار يا در حال سفر بوديد يا يكى از شما از مكان قضاى حاجت بازگشت يا [ با ] زنان همبستر شديد ، پس [ براى وضو يا غسل ] آبى نيافتيد ، بلنداى

--> ( 1 ) / 2 : 183 ( 2 ) / 2 : 158 ( 3 ) - / 74 : 9 ( 4 ) - / 5 : 6