طرف ديگر - بايد بر محور محكِ اصلى اسلام كه قرآن است حل شود ، كه نتيجه‌اش انحصار قصر در كيفيت نماز و افطار روزه به زمينه‌ى خطر و ضرر است ، كه به اندازه رفع اين دو از كيفيت نماز كاهش داده مىشود ، و روزه نيز كلًا ترك مىگردد . اين حكم ضرورى ميان مسلمين است كه اين‌گونه بر خلاف مبانى كتاب و سنّت مىباشد ، تا چه رسد به احكامى غير ضرورى چه مشهور و يا اجتماعى ، كه اگر دليلى از كتاب و سنّت قطعيّه نداشته ، و يا بر خلاف آن‌ها بوده باشد ، در هر دو صورت از ديدگاه اسلام مردود است . و اينك نظراتى از علماى شيعه ذكر مىگردد كه خود تفاوت در حكمِ نماز مسافر را مشخص مىكند ، بدين گونه كه : 1 - اگر مسافر در ضمن وقتِ نماز ، سفر كرد ، بايد نماز را تمام بخواند كه اين نظريه ميان متأخرين مشهور است . « 1 » 2 - در صورت فوق هم بايد نماز را قصر نمايد . « 2 » 3 - اگر وقت باقى است نماز را تمام بخواند و گرنه آن را قصر كند . « 3 » 4 - اگر زمان و مسافت سفر برابر بودند كه حكم آن معلوم است ، ولى اگر اختلاف داشتند ، ظاهر كتاب « ذكرى » ( تأليف شهيد اول ) اين است كه مقدارِ مسافتِ يك روز راه ترجيح دارد ، چنان كه در « كشف الا لتباس » و « الموجز الحاوى » نيز چنين آمده و در « المدارك » و

--> ( 1 ) - / چنان‌كه از « حسن » نقل شده و مورد پذيرش مقنع ، منتهى ، مختلف ، تحرير ، تذكره ، نهاية الاحكام ، ارشاد ، ايضاح ، دروس ، بيان ، لمعه ، موجوز ، مختصر ، جعفريه ، جامع المقاصد ، فوائد الشرايع ، تعليق النافع ، ارشاد الجعفرية ، الميسية ، الغرّية ، الروضة و المسالك است ( 2 ) - / چنان‌كه از على بن الحسين صدوق در « الرسالة » و سيد در « المصباح » و مفيد و « خيرة الفقه » منسوب به امام رضا عليه السلام و مبسوط ، سرائر ، شرايع ، نافع ، تبصره ، مجمع البرهان ، مدارك ، الروضة ، رساله‌ى صاحب معالم ، النجيبية ، مفاتيح ، رياض ، مصابيح و در حاشيه‌ى « مدارك » آمده است ( 3 ) چنان‌كه در « استبصار » ، « تهذيب » ، « فقيه » ، « مبسوط » ، « الكامل » ، و « النهاية » آمده است