الشيخ محمد الصادقي الطهراني
23
نگرشى جديد بر نماز و روزه مسافران ( فارسى )
ولى اكنون كه يك روز راه حدوداً دويست برابر هشت فرسنگ است ، برابرى اين دو ميزان براى قصر و افطار هرگز پذيرفته نيست ، زيرا يا هشت فرسنگ ميزان اصلى و يك روز راه فرعش مىباشد ، و يا اينكه قضيه بالعكس است . البته روايات زيادى تنها يك روز راه را معيار اصلى قصر دانسته است ، يعنى اگر مسافر هشت فرسنگ سفر كرد يك روز راه رفته ، و هرگز چنان نيست كه اگر يك روز راه برود هشت فرسنگ رفته باشد ، و در بعضى از احاديث هم اين نكته تصريح شده است كه : « إنَّما جُعِلَ مسيرَةُ يَومٍ ثمانيةَ فَراسِخَ لِانَّ ثمانيةَ فَراسِخَ هوَ سَيْرٌ الْجِمالِ وَ الْقَوافِلِ وَ هُوَ الْغالِبُ عَلَى الْمَسيرِ وَ هُوَ اعْظَمُ الْمَسيرِ الَّذى يَسيرُهُ الْجَمَّالُونَ وَ الْمُكارِيُّونَ » « 1 » يعنى يك روز راه با اغلب وسايل سفر ، مناط قصر است و امروزه يك روز راه با خودروهاى عادى بيش از هزار كيلومتر است . گر چه در بيشتر بودن وسايل نوعىِ سفر نيز سخنى داريم كه در باب نماز مسافر « تبصرة الفقهاء » مفصلًا ذكر شده و خلاصهاش اين است كه عبادتى فردى مانند نماز ، در عذرهايش ، هرگز تابع نوع مردم نيست و اگر يك روز راه - به گونهاى مطلق و يا به شرط خوف - موجب قصر باشد ، اين امر شخصى هرگز تابع اكثريت جامعه نيست ، چنانكه بيمارى اكثريت بيماران ، روزه را تنها بر آنان حرام مىكند نه بر همگان . ولى در هر حال ، قصر نماز در سفر هشت فرسنگى امروز ، بر خلاف قرآن و نيز مخالف رواياتى است كه يك روز راه را ميزان قصر و افطار قرار دادهاند ، گر چه معيار اخير هم پذيرفته نيست .
--> ( 1 ) - / وسائل الشيعة ، ابواب صلاة المسافر ، باب 1 ، ح 2 ، ( رواه فى العلل و عيون الاخبار ) عن الامام الرّضا عليه السلام