سياسى واجتماعى عهده دار شود ؛ چنان كه به عنوان رهبر بلامنازع جنبش مشروطيت ايران ، اين نهضت را تا حصول پيروزى تعقيب وهدايت كرد ؛ هرچند انديشه هاى بيمار ، نيت هاى پليد ، جمود وجهالت ، بدگمانى وسوء تدبير برخى عناصر ومشارك در مشروطيت ، آن را نافرجام ساخت و به حوادث تلخ وتأسفبارى چون اعادام شيخ فضل الله نورى وبرخى ديگر از سران آن نهضت انجاميد ؛ با اين همه دستاورده هاى علمى وتجارب عملى فراوانى نصيب ملت ساخت كه با الهام از آنها ، جنبش هاى اصلاحى پسين را پايه گذارى كردند . نقش آخوند خراسانى نه تنها در نهضت مشروطيت ايران قابل انكار نيست ، بلكه حمايت او از نهضت هاى آزادى بخش مسلمانان وپشتيبانى وى از حماسه اتحاد اسلامى در برابر هجمه فاشيست هاى ايتاليايى وامپرياليسم بريتانيا نيز نشانه اى از جهان نگرى و گسترهء افق نگاه اوست . كوتاه سخن آن كه : حوزه هاى علميه وجامعهء كنونى شيعه بيش از هر زمانى نيازمند چنين اسوه هاى علم و عمل است ؛ از اين رو پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم با استقبال از پيشنهاد جمعى از علما وفرزانگان حوزه و دانشگاه ، صدمين سالگرد رحلت آخوند خراسانى را مناسبتى براى كنگره بزرگداشت وى قرار داد و به يارى شمارى از پژوهشگران وانديشه ورزان ، مجموعه علمى پربرگى را تدارك ديد كه دفتر حاضر يكى از آن شمار است . آنچه پيش رو داريد ، با عنوان " شناخت نامه آخوند خراسانى " ، حاصل تلاش جناب حجت الاسلام والمسلمين آقاى مهدى مهريزى و دوستان همكار ايشان است كه از مجموع آثار تدوين شده و يا انتشار يافته درباره آخوند خراسانى از ديرباز تاكنون فراهم آمده است . در اينجا ضمن سپايگزارى از حجت الاسلام والمسلمين جناب آقاى احمد واعظى رياست محترم دفتر تبليغات اسلامى كه زمينهء اين كار گرانسنگ را فراهم نمودند و ديگر دست اندركاران اين مجموعه ، مزيد توفيق آنان را در بزرگداشت احياگران ومصلحان اسلامى وترويج و توسعه علوم دينى از خداوند متعال خواهانيم . محمد جواد صاحبى دبير علمى كنگره آخوند خراسانى حسين توسى رئيس پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامى معاون پژوهشى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم