مهدى مهريزى وهادى ربانى

74

شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى )

سومين آنها ، مدرسهء كوچك آخوند است كه در كوچهء معروف به صد تومانى واقع شده و در تاريخ 1328 ق بناى آن به اتمام رسيده است . وفات آخوند خراسانى ، در بيستم ذى حجة الحرام سال 1329 ق در نجف اشرف درگذشت . راجع به علّت مرگ آن مرحوم مطالب زيادى گفته شده و برخى را گمان آن است كه ايشان را مسموم كردند ؛ زيرا درست در همان روزى كه قصد حركت از عراق به ايران داشت تا با همكارى ساير علما ، قيام مردم ايران عليه روس را رهبرى كند ، حادثهء مرگ او بدون هيچ سابقهء بيمارى پيش آمد . مرحوم آقاى آخوند و مرحوم شيخ حسين بن زين العابدين مازندرانى و برخى ديگر از علما ، در آن تاريخ فتوا به لزوم جهاد با روس داده بودند و خودشان آماده آمدن به ايران مىشدند . شيخ حسين مازندرانى با ديگران به كربلا آمده و منتظر آقاى آخوند بودند كه ناگاه روز بيست و يك ذى حجه خبر وفات او را دريافت كردند . و در هر صورت ، جنازهء آن مرحوم ، با شكوه فراوان تشييع و در مقبرهء حجة الاسلام رشتى به خاك سپرده شد ولى نام او هميشه باقى و برقرار خواهد بود . مصادر شرح حال در بسيارى از كتاب‌هاى تراجم و شرح حال كه در سدهء چهاردهم نوشته شده ، شرح حال مرحوم آقاى آخوند آمده است . در اين جا به نوشته‌هايى كه مستقلًا در اين باره نگارش يافته اشاره مىكنيم : 1 . سير العوالم فى أحوال شيخنا الكاظم ، تأليف مرحوم سيّد هبة الدين شهرستانى . 2 . المصلح المجاهد ، تأليف عبد الرحيم محمّد على . 3 . برگى از تاريخ معاصر : حياة الاسلام فى أحوال آية الملك العلّام ، تأليف آقا نجفى قوچانى .