در فنّ اصول ، بسيار قوىدست بود و حوزهء درس اصول وى رونق فوق العاده داشت . تا پيش از وى ، علم اصول به شيوه‌اى محدود و سنّت شده و نيز دراز دامنه و در هم آميخته تعليم مىشد و آموزش آن سال‌هاى بسيار وقت مىگرفت . ولى آخوند با نوآورى و شيوهء جديد تدريس اصول ، آن را تحرّك بخشيد . او با حذف مباحث فرعى و در ميان آوردن آراى نو ، و اطلاق قواعد فلسفى بر اصول و شسته رفته ساختن مطالب ، به تدريس اين فن پرداخت . « 1 » آخوند ، بامداد در مسجد هندى ، فقه ، و شام‌گاه ، در مسجد شيخ طوسى ، اصول مىگفت ، و در پايان شب ، درس خصوصى فقه و اصول در خانهء خود داشت . در طول چهل سال تدريس ، عالمان و فقيهان بسيارى نزد او علم آموختند . شمار شاگردان جلسات درس او را بالغ بر 1500 تن نوشته‌اند كه بيش از صد تن آنان خود مجتهد مسلّم بوده‌اند . از معروف‌ترين شاگردان وى سيّد ابوالحسن اصفهانى ، ميرزا ابوالحسن مشكينى ، شيخ محمّد جواد بلاغى ، سيّد حسن مدرّس ، سيّد حسين بروجردى ، شيخ محمّد حسين كمپانى ، شيخ عبدالكريم حائرى يزدى ، ميرزا محمّد حسين نائينى ، شيخ ضياء الدين عراقى ، و آقا بزرگ تهرانى را مىتوان ياد كرد . آرا و انديشه‌هاى سياسى از همان آغاز انقلاب مشروطه ، آخوند خراسانى ، هم‌چون برخى ديگر از علماى دين زمان خود ، رويدادها و تحوّلات سياسى - اجتماعى ايران را مورد توجّه قرار داد . خراسانى ، نظام مشروطه را مشروع و مانع از استبداد مىشمرد و با تبيين احكام و صدور فتوا در بارهء مشروعيت آن نظام و ارسال نامه و تلگراف به علماى وقت و تشويق آنان به پشتيبانى از نهضت مشروطه‌خواهى ، در تقويت آن سعى داشت . نخست به دنبال انتشار رسالهء اللئالى المربوطة فى وجوب المشروطة به قلم يكى از

--> ( 1 ) . مرگى در نور ، ص 100 .