الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
46
الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )
او بيعت نكنند و به امير المؤمنين گفتند : اگر اين تقاضاى ما را ، در مورد قبول امامت و بيعت با خود ، نپذيرى در اسلام شكاف و در دين رخنهاى پديد خواهد آمد كه اصلاح آن ممكن نخواهد بود . على ( ع ) كه براى تأكيد حجت ، از پذيرش خلافت خوددارى مىكرد ، پس از شنيدن اين گفتار آنان ، براى بيعت دست دراز كرد و مردم همچون شترانى كه به آبشخور هجوم مىآورند براى بيعت هجوم آوردند ؛ آن گونه كه از شدت هجوم رداى على ( ع ) را پاره كردند و حسن و حسين از فشار مردم زير دست و پا افتادند . اين بيعت نمودارى از رغبت و اشتياق مردم دربارهء حكومت على ( ع ) بود و اينكه او را بر تمام افراد ديگر مقدم مىدانستند و خواهان هيچ كس ديگر نبودند و براى خود چاره و پناهى جز اين كار نمىديدند و با اين ترتيب بيعت همهء مهاجران و انصارى كه در بيعت عقبه و جنگ بدر شركت كرده بودند و همهء مؤمنانى كه در راه دين پيكار كرده و از پيشگامان تشرف به اسلام بودند و در التزام ركاب پيامبر نيكو از آزمايش بيرون آمده بودند و از نيكان و صالحان و گزيدگان شمرده مىشدند صورت گرفت . و بيعت با على ( ع ) چنان نبود كه يك يا دو يا سه تن بيعت كرده باشند ؛ آنچنان كه بيعت با ابو بكر منحصر به چند تن از يارانش بود و تنها نخست بشير بن سعد با او بيعت كرد و پس از او گروهى ديگر از مردم آن كار را انجام دادند . « 1 » برخى هم گفتهاند بيعت با ابو بكر نخست فقط از سوى بشير و عمر بن خطاب صورت گرفته است . برخى هم گفتهاند بيعت با ابو بكر با بشير بن سعد و عمر بن خطاب و ابو عبيدة بن جراح و سالم ( وابستهء ابو حذيفه ) تمام شده و صورت گرفته است . و گفتهاند بيعت با كسى با كمتر از چهار تن از مسلمانان صورت نمىگيرد . برخى هم گفتهاند بيعت با شركت پنج تن صورت مىگيرد ؛ پنج تنى كه با ابو بكر بيعت كردهاند و نخستين افراد بودهاند ، عبارتند از : قيس بن سعد ( ؟ ! ) « 2 » و اسيد بن حضير - كه اين دو از انصارند - و عمر و ابو عبيده و سالم ، از مهاجران ، و سپس ديگر مردم با توجه به بيعت اين پنج تن بيعت كردهاند . به روزگار ما جبايى « 3 » و پدرش و گروهى از اصحاب آنان بر همين عقيدهاند .
--> ( 1 ) براى اطلاع بيشتر در اين مورد ، رجوع كنيد به تاريخ طبرى ، ترجمهء ابو القاسم پاينده ؛ ص 1347 و ابو بكر جوهرى ( در گذشتهء 223 ه ق ) ، السقيفه و فدك ، چاپ دكتر محمد هادى امينى ؛ ص 49 و ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ؛ ج 2 ، ص 39 . م ( 2 ) به احتمال قوى اشتباه است و همان بشير بن سعد صحيح است . م ( 3 ) عبد السلام بن محمد جبائى ( درگذشتهء 321 ه ق ) از بزرگان معتزله است . م