اين باره چنين مىگويند كه در جنگ جمل يكى از دو گروه بدون ترديد گمراه و گمراه‌كننده و تبهكار و بيرون از اسلام و ايمان ، و ملعون و سزاوار جاودانگى در آتش است و گروه ديگر راهنما و هدايت شده و سزاوار براى پاداش و جاودانگى در بهشت است ، ولى هيچ دليل قاطع و گواه صادقى در دست نيست كه به آن وسيله بتوان يكى از اين دو گروه را از ديگرى تشخيص داد ! در عين حال به هيچ روى روا نيست كه پنداشته شود على بن ابى طالب ( ع ) ، حسن ، حسين و محمد - پسران آن حضرت - عبد الله ، قثم ، فضل و عبيد الله پسران عباس ، عبد الله پسر جعفر بن ابى طالب ، عمار بن ياسر ، خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين ، ابو ايوب انصارى ، ابو الهيثم بن التيهان و عموم پيروان و شيعيان على ( ع ) از مهاجر و انصار و شركت كنندگان در جنگ بدر و بيعت رضوان - كه متدين و مسلمانان واقعى هستند - گروه گمراه و تبهكار و سركش و بيرون از دايرهء ايمان و اسلام و دشمن خدا و تبرى جوينده از آيين خدا باشند و ملعون و سزاوار جاودانگى در دوزخ ؛ و در مقابل ، افرادى چون عايشه ، طلحه ، زبير ، حكم بن ابى العاص و پسرش مروان ، عبد الله بن ابى سرح ، وليد بن عقبه ، عبد الله بن عامر بن كريز بن عبد شمس و نظاير ايشان كه در جنگ جمل بوده‌اند گروه هدايت شده باشند و سزاوار بزرگداشت و جاودانگى در بهشت . اين دو تن گفته‌اند در عين حال كه ما منكر اين موضوع نيستيم ، ايمان هم به آن نداريم زيرا دليلى در دست نيست كه آنچه گفتيم كاملا درست باشد و اين موضوع را دربارهء گروه ديگر هم منكر نيستيم كه آنان - عايشه و طلحه و زبير و پيروان ايشان - در اشتباه بوده و گروه گمراه‌كننده ، ملعون ، دشمن خدا و بيزار از دين او و مستحق جاودانگى در آتشند و على ( ع ) و اصحابش گروه راهنمون و هدايت شده‌اند و ولى خدا در راه خدايند و در قبال جنگ با عايشه و طلحه و زبير و كشتن كسانى كه كشته‌اند ، سزاوار ثواب بزرگ و بهشت هستند . و گفته‌اند منزلت اين دو گروه منزلت دو گروهى است كه يكى از ايشان تبهكار و سزاوار لعن و نفرين است ولى آن گروه را به طور مشخص كسى جز خداى عز و جل نمىشناسد و نمىداند . سخنى كه از اين دو تن نقل كرديم ، سخنى مشهور است و جاحظ « 1 » آن را از قول ايشان در كتاب فضيلة المعتزله آورده است و اصحاب مقالات

--> ( 1 ) عمرو بن بحر معروف به جاحظ ( 255 - 150 ه ق ) از دانشمندان بزرگ قرن دوم و سوم هجرى كه فرقهء جاحظيه هم منسوب به اوست ، براى اطلاع بيشتر رجوع كنيد به خطيب ، تاريخ بغداد ؛ ج 12 ، ص 220 - 212 . م