الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

169

الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )

كرد و به دست كنيزكان خود دايره و دف داد و گفت بزنيد و اين ترانه را بخوانيد : « خبر تازه چيست ؟ خبر تازه چيست ؟ على چون شتر سرخ موى محاصره شده در ذو قار است . اگر جلو رود دشنه به گلويش مىزنند و اگر عقب رود پاهايش را قطع مىكنند . » اين خبر به ام سلمه ( رض ) رسيد كه زنان جمع شده و چنان مىكنند . گريست و گفت : جامه‌هايم را بياوريد تا بپوشم و پيش ايشان روم و پاسخ لازم بدهم . ام كلثوم نزد حفصه ام كلثوم ، دختر امير المؤمنين ( ع ) كه حاضر بود گفت : من به نيابت از تو اين كار را انجام مىدهم كه از تو در اين باره آگاهترم . ام كلثوم جامه پوشيد و روبند انداخت و پوشيده همراه تنى چند از كنيزكان خود كه آنان هم روبند زده بودند به صورت ناشناس به مجلس آنان در آمد و نشست و چون سبكى و سفلگى آنان را بديد ، نقاب از چهره گشود و گفت : اگر اكنون تو و خواهرت [ عايشه ] بر امير المؤمنين ( ع ) ستيزه مىكنيد ، قبلا هم نسبت به برادرش يعنى رسول خدا ستيزه كرديد و خداوند دربارهء شما آن آيات را نازل فرمود « 1 » و خداوند در قبال اين ستيز شما او [ على ] را يارى مىكند . حفصه اظهار شرمسارى كرد و گفت : اين زنان و كودكان از نادانى و سفلگى چنين مىكنند و همان دم آنان را پراكنده كرد . خطبهء عايشه در مربد چون به عايشه خبر رسيد كه عثمان بن حنيف آهنگ جنگ دارد ، سوار بر شتر خود شد و آن قوم برگرد او حركت مىكردند و چون به مربد « 2 » رسيد ، ايستاد و مردم از هر سو جمع شدند ؛ آن چنان كه مربد آكنده از مردم شد .

--> ( 1 ) منظور آيات 5 - 3 سورهء شصت و ششم ( تحريم ) است كه به نقل بسيارى از مفسران و مورخان و محدثان اهل سنت ، در مورد عايشه و حفصه نازل شده است . براى اطلاع بيشتر از اين منابع ، رجوع كنيد به استاد فيروزآبادى ، السبعة من السلف ؛ ص 148 - 135 . و براى اطلاع بيشتر از اين كار حفصه و جمع شدن مردم در خانهء او براى شنيدن اين ترانه ، رجوع كنيد به ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ؛ ج 14 ، ص 13 . م ( 2 ) مربد : بيشتر به معنى فضاى باز و بزرگى است كه در آن شتران را نگهدارى مىكرده‌اند ، شايد ميدان بزرگ كنارهء شهرها باشد . م