فى حرب البصرة » ولى دو استاد بزرگ يعنى شيخ طوسى و ابو العباس نجاشى كه هر دو از شاگردان برجستهء شيخ مفيدند ، ضمن بر شمردن آثار او ، النصرة را كتاب ديگرى دانسته‌اند و نام آن را هم به صورت النصرة لسيد العترة ضبط كرده‌اند و شيخ طوسى پس از آن افزوده است : فى احكام البغاة عليه بالبصرة « 1 » و مىافزايد كه « همهء اين كتابها را خود از او شنيده و پيش او خوانده‌ام و برخى را بيش از يك بار بر او خوانده‌ام و خود گوش مىداده است . » بنابراين در نسبت اين كتاب هم به شيخ مفيد ترديدى نخواهد بود . در مقدمهء شيخ مفيد بر اين كتاب قرينه‌اى ديده مىشود كه حاكى از آن است كه بخش نخست اين كتاب همان كتاب النصرة است ، زيرا خطبهء كتاب ، با اين عبارات آغاز مىشود : « الحمد للّه الذي ضمن النصرة لناصريه » . در اين بخش ، شيخ مفيد اختلاف آراء فرقه‌هاى مسلمان را بيان مىكند و رأى معتزله و حشويه و اشاعره را بررسى مىكند و تسلط كامل او بر عقايد گوناگون در اينجا به خوبى آشكار مىشود . اعتراضات گروههاى مختلف را در مورد چگونگى بيعت با امير المؤمنين على ( ع ) طرح كرده و پاسخ مىدهد ؛ طبيعى است كه برخى پاسخها ، پاسخ نقضى است . و علل قيام مردم بر ضد عثمان و ريشه‌هاى آن را با استناد بيشتر به روايات اهل سنت بررسى كرده و شكافته است و بدون ترديد براى شيعيان و عموم مسلمانان بسيارى از شك و ترديدها را زدوده است و سرانجام موضوع جنگ جمل و چگونگى آن را ، با استناد به روايات سنى و شيعه و بيشتر اقوال اهل سنت ، بيان مىكند و براى خواننده روشن مىسازد كه رفتار امير المؤمنين على ( ع ) چگونه بوده و در مقابل ، عايشه و طلحه و زبير چگونه عمل كرده‌اند . شيخ مفيد در اين كار بيشتر از جمل واقدى و مداينى استفاده كرده و در مواردى كه لازم دانسته است با ارائهء مدرك ، سخن آنان را توضيح داده يا رد كرده است . خود وى مىنويسد : من بيشترين استفاده را از احاديث و رجال عامه كردم و از نقل مطالب شيعه در اين باره خوددارى كردم و خواستم با استفاده از مطالب خودشان بطلان پاره‌اى از ادعاهاى آنان را ثابت كنم . در واقع ، كتاب جمل شيخ مفيد خط فاصل ميان شيعه و معتزله در مسئلهء امامت و عصمت امام است و از اين جهت حائز كمال اهميت مىباشد . ضمنا در سراسر

--> ( 1 ) شيخ طوسى ، الفهرست ؛ ص 316 ، سطر اول و نجاشى ، رجال ؛ ص 287 .