الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

130

الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )

به على ( ع ) در قتل عثمان باشد ، زيرا اگر على ( ع ) آن را تصرف نمىكرد ، كسى از مردم كه هيچ حقى بر آن نداشت ، قطعا در برداشتن و تاراج و تصرف آن شتاب مىكرد و على ( ع ) در اين مورد احتياط كرد و آنها را تصرف كرد تا براى مالكان اصلى حفظ نمايد . وانگهى به اتفاق جمهور مسلمانان ، پس از عثمان ، على ( ع ) امام بوده است و بر عهدهء امام است كه در مورد اموال مسلمانان و ميراث مردگان احتياط و اقدام كند تا آن را به كسانى كه مستحق و سزاوارند برساند . حال اگر وليد بن عقبه چيزى را كه مستحق آن نيست مطالبه كند و به سبب نداشتن استحقاق از آن محروم گردد - نه به سبب آنكه آن مال در تصرف حاكم است - سخن او چه ارزشى مىتواند داشته باشد ؟ و با توجه با آنكه ، به نص قرآن وليد فاسق است ، نه سخن او مسموع است و نه شهادتش مقبول ، و خداوند متعال در آيهء ششم سورهء چهل و نهم ( حجرات ) چنين فرموده است : « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هرگاه فاسقى براى شما خبر آورد ، پس آن را درست بررسى كنيد ، مبادا به سبب ناآگاهى به گروهى رنجى رسانيد و سپس از آنچه كرده‌ايد پشيمان شويد . » « 1 » و مفسران روايت كرده‌اند كه اين آيه در مورد وليد بن عقبه نازل شده است ؛ و پيامبر ( ص ) او را به سوى قومى فرستاده بود تا از آنان زكات بگيرد . پس ، بازگشت و مدعى شد كه آنها در اين كار مانع او شده‌اند و زكات نپرداخته و براى جنگ با او بيرون آمده‌اند . پيامبر ( ص ) گروهى را آماده كرد تا به جنگ ايشان گسيل نمايد ، پس كسى وارد شد ، بعد از تكذيب وليد [ گفت ] بدرستى كه ايشان بر اسلام و در اطاعت هستند . پس خداوند [ آيهء بالا را ] در آنچه دربارهء او آورديم نازل كرد . در حديث مشهور ديگرى آمده است كه وليد ضمن گفتگويى به على ( ع ) گفت : من از تو گشاده‌زبان‌تر و تيزنيزه‌ترم . على گفت اى تبهكار ! خاموش باش . و خداوند متعال اين آيه را نازل كرد : « آيا آن كس كه مؤمن است همچون كسى است كه فاسق است ؟ هرگز يكسان نخواهند بود . » « 2 » و از اين گذشته اگر زره‌ها و شترانى كه امير المؤمنين على ( ع ) پس

--> ( 1 ) براى اطلاع بيشتر از شان نزول اين آيه ، در منابع اهل سنت ، رجوع كنيد به واقدى ، مغازى ، ترجمهء دكتر محمود مهدوى دامغانى ؛ ص 746 و ابن هشام ، سيره ؛ ج 3 ، ص 308 و ميبدى ، كشف الاسرار ؛ ج 9 ، ص 249 و آلوسى ، روح المعانى ؛ ج 26 ، ص 144 . م ( 2 ) آيهء 18 سورهء سى و دوم ( سجده ) ، رجوع كنيد به زمخشرى ، تفسير كشاف ، چاپ افست انتشارات آفتاب ، تهران ، بدون تاريخ ؛ ج 3 ، ص 245 و ميبدى ، كشف الاسرار ؛ ج 7 ، ص 516 و سيوطى ، الدر المنثور ؛ ج 4 ، ص 178 . م