حتى اگر عثمان به مرگ و اجل طبيعى هم بميرد ، مردم بدون شك خواهند گفت على ( ع ) كسى را گماشته تا عثمان را بكشد و بر فرض كه كسى شخصى چون عثمان را به طمع مال يا غرض ديگرى غافلگير كند و بكشد ، بازهم خواهند گفت امير شهر اين كار را كرده و قاتل را بر اين كار گماشته است . و اگر پادشاه يكى از رعيت را به جهتى زندانى كند و آن شخص در زندان به مرگ طبيعى بميرد و گروهى از مردم هم سوگند بخورند كه او را خفه كرده‌اند ، جمهور مردم شك و ترديد نخواهند كرد كه پادشاه آن شخص را كشته است و اگر پادشاه براى تبرئهء خود از آن كار سوگندها بخورد ، بازهم مردم همان شبهه را خواهند داشت . جاحظ سپس مىگويد : گفتارهاى على دربارهء عثمان متناقض است ، زيرا از يك سو براى تبرى از خون عثمان مطالبى مىگفت تا به آن وسيله مردم بصره و شام دست از سر او بردارند و از سوى ديگر براى اصلاح كار مردم و واداشتن آنان به يارى دادن خود ، مجبور بود خون عثمان را بر گردن بگيرد . و آن گونه كه جاحظ پنداشته ، نيست و هدف از آن به گونه‌اى كه او گمان كرده نبوده است ، زيرا جاحظ در اين مورد عمل على ( ع ) را مانند [ اعمال سياستمداران ] و دنياداران و كسانى كه دين و يقين و تقوى ندارند ، فرض كرده است و چنان اشخاصى هر سخنى كه بگويند و هر كار كه انجام دهند فقط براى آباد داشتن دنياى خود مىگويند و انجام مىدهند و به عاقبت كار در آخرت توجهى ندارند و حال آنكه اعمال و گفتار على ( ع ) ، همچنان كه قبلا توضيح داديم ، بر مبناى دين و مصالح مسلمانان بوده است و هر كس در اين باره بينديشد و با دل سالم تأمل كند آن را آن گونه كه بيان كرديم مىيابد . عقيدهء طرفداران عثمان در اين باره طرفداران عثمان چنين پنداشته‌اند كه امورى دلالت بر شركت على ( ع ) در قتل عثمان دارد كه - آن امور - با اخبار متواتر و ثابت شده در دست است ؛ از جمله آنكه ، روز عيد قربان و در حالى كه عثمان در محاصره قرار داشت على ( ع ) با مردم نماز گزارد بدون اينكه از عثمان اجازه بگيرد و در واقع با زور و غلبه بر عثمان اين كار را انجام داده است . حال آنكه شافعى همين موضوع را دليل بر صحت چنان نمازى مىداند و