بر موقعيت ممتاز اجتماعى شيخ مفيد مىباشد . « 1 » مىگويند خليفهء عباسى آنگاه كه مىخواست سندى بنويسد و نسبت فاطميان را مخدوش سازد ناچار بود در آن مورد از مفيد امضا بگيرد . « 2 » آثار علمى شيخ مفيد شيخ مفيد يكى از پركارترين عالمان بزرگ اسلام است و از كمتر كسى اين همه اثر علمى ثبت و نقل شده است . دو شاگرد برجسته‌اش يعنى شيخ طوسى ( در گذشتهء 460 ه ق ) و ابو العباس نجاشى ( در گذشته 450 ه ق ) هر دو نوشته‌اند كه آثار او حدود دويست كتاب و رساله است . با توجه به اين نكته كه او حد اقل پنجاه سال قدرت علمى خود را صرف تأليف كتاب كرده و بسيارى از آثار او هم رسالات يا به تعبير امروز مقاله بوده است ؛ نبايد در آن ترديد كرد . از آنجا كه در كتابهاى عربى و فارسى موجود « 3 » ، اين فهرست آمده و در دسترس است ضرورتى براى ثبت آن در اين مقدمه نيست و تنها به تذكر چند نكته قناعت مىشود ؛ نخست اينكه با درگيريها و آتش زدن كتابخانه‌ها در فتنه‌هاى بغداد طبيعى است كه بسيارى از آثار شيخ مفيد از ميان رفته باشد . دوم اينكه ظاهرا از تمام اين آثار فقط حدود بيست كتاب به هنگام تأليف بحار الانوار در دسترس مرحوم علامهء مجلسى بوده است كه وى در مقدمهء آن كتاب از آنها نام برده است . « 4 » سوم آنكه خوشبختانه بعدها آثار شيخ مفيد كم و بيش از گوشه و كنار بدست آمده و چاپ هم شده است ؛ چنان كه شيخ محمد حسن آل ياسين در مجلة البلاغ « 5 » سى و يك كتاب چاپ‌شدهء شيخ مفيد را معرفى كرده

--> ( 1 ) العبر ؛ ج 3 ، ص 114 . ( 2 ) كامل التواريخ ، بيروت ، 1965 م ؛ ج 9 ، ص 236 . ( 3 ) براى اطلاع رجوع كنيد به نجاشى ، رجال ، ص 287 - 284 و شيخ طوسى ، تهذيب الاحكام ؛ مقدمه به قلم سيد حسن موسوى خرسان و اعيان الشيعة ؛ ج 9 ، ص 423 و انديشه‌هاى كلامى شيخ مفيد ؛ ص 61 - 36 ، كه بدون ترديد از همه بهتر است . ( 4 ) بحار الانوار ، چاپ جديد ؛ ج 1 ، ص 7 و روضات الجنات ، چاپ جديد ؛ ج 6 ، ص 155 . ( 5 ) مجلة البلاغ ، بغداد ، 1970 م ؛ شمارهء 3 ، ص 14 - 13 .