از نظام جهان خلقت مورد ترديد بوده است زيرا با اين وضوح و دلايل چگونه نسبت به آن ترديد نموده‌اند از جمله دلايل صريح بر علم ازلى نسبت باشياء قبل از خلقت . 1 - خلق اشياء ظهورى از علم و حكمت و اراده كبريائى ازلى است زيرا بفرض در مقام ذات علم باشياء نبود چگونه آنها را مورد افاضه قرار ميدهد كه پس از وجود به آنها احاطه علمى بيابد و قبل از خلقت علم به آنها نداشته باشد اين جز خلف و گزاف نخواهد بود . 2 - ساحت قدس ربوبى نور حقيقى بسيط است و لازم آن افاضه و تابش نور بعوالم امكانى است و اين از مقام ذات و حريم قدس فيضان خواهد داشت چگونه از ازل علم نداشته است بآثار و فيوضاتى كه بعوالم بتابد و اشراق نمايد چه آنكه ذات كبريائى قيوم على الاطلاق است و همه موجودات پرتوى از صفت ربوبيت و قيوميت او هستند چگونه در ازل احاطه بآثار و فيوضات خود كه از حريم قدس است علم نداشته باشد اين خلف فرض است . خلاصه بر حسب صفت ربوبيت و قيوميت همه موجودات و اشياء نحو وجودى از ازل در علم ربوبى داشته و دارد و چنانچه گفته شود كه قبل از خلقت علم حق سبحانه مورد تزلزل و ترديد است خلف فرض صفت قيوم فياض على الاطلاق است و كلمه ( وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا ) صريح است در اينكه به همه شئون موجودات امكانى و مقامات وجودات آنها از ازل حضور ذاتى داشته و دارد . و خلاصه علم ربوبى در مقام ذات كبريائى كه نفس هويت ربوبى و عبارت از علم اجمالى بسيط نهايت بساطت كه علم بذات عين علم به همه اشياء است وجودات و ذات كبريائى بمنزله علم به كل اشياء خواهد بود بحيث لا كثرة فيه . و مقام دوم از مقامات وجودى اشياء و موجودات خارجى مقام قضاء و علم تفضيلى بما بعد الذات و متأخر از ذات كبريائى است و در آيه كريمه به كلمه خزائنه