برزخ و بدن مثالى خلاصه‌اى از حالات و عوارض هنگام نزع و احتضار اهل ايمان . هنگامى كه اهل ايمان در اثر سير وجودى و تكامل روحى بمقامى كه حق سبحانه براى او مقرر فرموده رسيد آنگاه در آستانه مرگ و ورود به عالم برزخ قرار خواهد گرفت يعنى روح بدن عنصرى خود را ترك نموده آنگاه استقلال وجودى خواهد يافت ناگزير خود را با بدن مثالى مشاهده خواهد نمود . از نظر اينكه انسان داراى مقام احساس و ديگر نيروى تخيل يعنى تجرد از ماده ولى متعلق بعوارض و ديگر نيروى تعقل كه تجرد محض است چه از ماده و چه از خصوصيات و لوازم ماده دارد . در نظام طبع و عمل بشر از هر سه نيرو و موهبت ربوبى استفاده خواهد نمود ولى پس از قطع علاقه تدبير روح از بدن عنصرى از تماس با عالم طبع بىبهره خواهد شد و فقط هنگام ورود بعالم برزخ از نيروى خيال و ساير شئون آن از قبيل واهمه و حافظه و متصرفه استفاده خواهد نمود . يعنى همه كمالات وجودى و فضائل و اعمال جوارحى و جوانحى خود را بطور تمثل و وجود خيالى نيروى غيبى الهى مشاهده خواهد نمود بطور دائم و غير قابل زوال و هر چه را بطور تمثل و خصوص وجودى واجد باشد بحقيقت بوده و غير قابل تخلف خواهد بود و هر چه روح از سرائر اعمال خود از نيك و بد و صالح و طالح در عالم برزخ مشاهده نمايد از شئون روح و ذاتى او خواهد بود هم چنان كه رواية شريفه