معاد جسمانى و روحانى و بعد مباحثى چند در باره معاد جسمانى و روحانى كه از اصول توحيد و اساس معارف اسلامى است و از مفاد صريح آيات كريمه قرآنى و از روايات شريفه استفاده و استناد شده و ضمنا كلماتى چند از ذخاير و معارف اسلامى از اعاظم فلاسفه و متألّهين ( قدس اللَّه اسرارهم ) ذكر خواهد شد و غرض اصلى شرح و اثبات اينكه نظام عالم قيامت و آخرت كاملترين نظام امكانى و بر حسب صريح آيات كريمه و روايات اهل بيت عصمت عليهم السّلام زياده بر عقول و افكار بشرى است ( و لا يصاب بالعقول ) از اين نظر تصديق به آنها بطور اجمال جزء اعتقادات اصول توحيد است نه بطور تفصيل زيرا اختصاص برجال الهى و ذوات قدسيه دارد كه فرمود ( لو كشف الغطاء لى ما ازددت يقينا ) و با عقول اكتسابى محال است شهود ملكوتى . وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ : نظام عالم آخرت كاملترين نظام امكانى است و آن نظام مشيت و ارادهء قاهرهء اهل ايمان است كه هر چه را اراده نمايند بيدرنگ و بدون شرط بوجود خواهد آمد و چنانچه هر چه را بخواهد خواهد آفريد باذن اللَّه تعالى صحيح است استفاده مىشود كه نظام آخرت نظام قاطعى است كه هيچ اقتضائى در برابر قاطعيت آن اثرى نخواهد داشت . در نتيجه نمىتوان گفت چگونه موجودات و اشياء جهان طبع كه همه بر اساس تدريج و تحول و بىخبرى هر جزئى از خود و از اجزاء ديگر نهاده شده تصور ميرود